Yolda ilerlerken yemyeşil bir alan gördünüz. Orası bir orman mıdır, yoksa bir ağaçlandırma sahası mı?
Çoğu insan bu iki kavramı karıştırır, hatta aynı sanır. Ancak bir Orman Mühendisi için bu iki alan arasındaki fark, laboratuvar ile sınıf arasındaki fark kadar büyüktür.
Orman, binlerce yılda oluşmuş karmaşık bir ekosistemdir; Ağaçlandırma ise insanın belli bir amaçla (kereste, toprak koruma vb.) diktiği tek tip bir “plantasyondur”.
Gelin, bu iki kavram arasındaki 5 hayati farkı teknik ve ekolojik açıdan inceleyelim.
Orman (Doğal): Kendi kendine oluşmuş, çok katmanlı bir yapıdır. Farklı türden ağaçlar (meşe, çam, kayın), farklı yaşlardaki ağaçlar ve ağacın altında sayısız çalı, ot ve yaban hayatı bulunur.
Anahtar Kelime: Biyoçeşitlilik. Ekolojik direnci çok yüksektir.
Ağaçlandırma (Yapay Plantasyon): İnsan eliyle, genellikle tek bir türün (monokültür) dikildiği alandır. Amaç hızlı büyüme ve verimliliktir.
Ekolojik Zafiyet: Tek tip tür olduğu için hastalık ve zararlılara karşı direnci düşüktür.
Orman (Hukuki): 6831 Sayılı Orman Kanunu‘na tabidir. Satılamaz, devredilemez, mülkiyeti tartışılmaz. İzin süreçleri (Madde 16, 17, 18) çok katıdır.
Ağaçlandırma (Hukuki): Alanın statüsüne göre değişir. Hazine arazisine yapılmışsa statüsü daha esnek olabilir. [Özel Ağaçlandırma Yönetmeliği] kapsamında kurulan ağaçlandırmaların hakları, vatandaşa devredilebilir.
Orman: Toprak, yüzyıllardır dökülen yaprak ve dallarla (humus) zenginleşmiştir. Altında kendiliğinden oluşmuş bir mikroorganizma ve mantar (misel) ağı vardır. Toprak yumuşak ve suyu emicidir.
Ağaçlandırma: Genellikle tarıma elverişsiz, çıplak ve erozyona açık, kıt topraklara yapılır. Toprak, doğal orman kadar zengin ve karmaşık değildir.
Orman: Yönetimi “Doğal Gençleştirme” ve “Seçme” ilkesine dayanır. Ağacın hasat zamanı geldiğinde bile, ormanın bütünlüğü bozulmaz, yaşlı ağacın yeri genç ağaca bırakılır.
Ağaçlandırma: Yönetimi “Endüstriyel Mantığa” dayanır. Amaç birim alandan maksimum verimi almaktır. Ağaçlar toplu dikilir ve belirli bir yaşa gelince toplu kesim yapılır (tıpkı tarım gibi).
Orman: Oksijen üretmenin ötesinde; su döngüsünü düzenler, iklimi yumuşatır, rüzgarı keser, erozyonu engeller ve yaban hayatına kesintisiz ev sahipliği yapar. Karbon depolama kapasitesi çok yüksektir.
Ağaçlandırma: Temel rolü erozyonla mücadele ve kereste üretimidir. Biyoçeşitliliğe katkısı doğal orman kadar geniş değildir.
Bir Orman Mühendisi olarak biz, her ağacın değerini biliriz. Ancak bu ayrım, bir yatırımcının veya vatandaşın yasal haklarını belirler.
Orman sanıp piknik yaptığınız bir özel ağaçlandırma alanında ceza alabilirsiniz.
Ağaçlandırma sanıp “boş” gördüğünüz bir alanı, Orman İdaresi‘nden izin almadan işgal edemezsiniz.
Doğayı korumanın ilk adımı, onun ne olduğunu anlamaktır. Ormanlarınızı tanıyın.
Soru: Türkiye’deki ormanların çoğu ağaçlandırma mı, doğal mı?
Cevap: Türkiye’de orman varlığının büyük çoğunluğu doğal ormanlardır. Ancak devlet, erozyonla mücadele ve verimlilik amacıyla geniş alanlarda (Özellikle kıyı bölgelerinde Kızılçam) yapay ağaçlandırma da yapmıştır.
Soru: Ağaçlandırma sahası satılabilir mi?
Cevap: Evet. Eğer ağaçlandırma Orman İdaresi mülkiyetinde değil, Hazine arazisinde yapılmışsa ve daha sonra özel kişilere Özel Ağaçlandırma Yönetmeliği kapsamında tahsis edilmişse, tapusu devredilebilir.
Soru: Yanan orman ağaçlandırma mı sayılır?
Cevap: Hayır. Yanan orman alanı, Anayasa gereği orman vasfını korur ve tekrar ormanlaştırılır. Asla başka amaçla kullanılamaz.
/Hizmet
