Özel ağaçlandırma, hazine arazilerinin ya da bozuk vasıftaki devlet ormanlarının ağaçlandırma şartıyla uzun süreli kullanılmasıdır: hazine arazisi kiralanır, orman arazisinde saha izni verilir. Arazi devlette kalır, ağaç ve meyve geliri sizindir. En sık yanılgı? Arazinin hazır verileceğini düşünmek. Orman Genel Müdürlüğü her dönem başvuruya açık illeri duyurur; uygun sahayı çoğunlukla başvuru sahibi ya da danışmanı bulur. Biz ne yaparız? Arazi tespiti, uygunluk kontrolü, başvuru ve uygulama projesi: tür, dikim, sulama ve bakım planı.
Hangi araziler uygundur?
- Hazine arazileri: Tapuda hazine adına kayıtlı, tarım dışı alanlar.
- Bozuk orman alanları: Verimli orman örtüsü olmayan, çalılık ya da taşlık devlet ormanları.
- Kendi araziniz: Kendi arazinizde ağaçlandırma bu statüye değil 6831 sayılı Kanunun 59. maddesine tabidir: talep ederseniz orman idaresi plan ve projede teknik yardım yapabilir, planı Orman Genel Müdürlüğünce onaylanan sahanın fidanı parasız karşılanır. Bu sahalara hususi ormanlara ilişkin hükümler uygulanır.
- Dikkat: Amenajman planında bozuk ya da açıklık görünse bile arazide kapalı ağaç örtüsü varsa başvuru yapılmaz; bu kontrol bizim işimizdir.
Süreç
- 1Aday arazinin tespitiUygun bozuk orman ya da hazine arazisi bulunur.
- 2Uygunluk kontrolüVasıf, kapalılık ve başka izinlerle çakışma kontrol edilir; yanlış arazi aylar sonra reddedilen başvuru demektir.
- 3BaşvuruOrman arazisinde e-Devlet üzerinden Orman Genel Müdürlüğüne, her yıl nisan ve eylülde; hazine arazisinde milli emlak birimine; koordinatlı dilekçe ve kurum görüşleri.
- 4Uygulama projesiOrman arazisinde hak sahipliği tespit edilip izin raporu düzenlenir; işletme müdürlüğü bu rapora uygun uygulama projesinin teslimini en geç 60 gün içinde ister, talep edilirse 30 gün ek süre verilebilir. Hazine arazisinde ise ön izin milli emlak mevzuatına göre verilir ve proje bu ön izne göre istenir. Projeyi bu sürede hazırlayıp idareye onaylatırız.
Uygulama projesinde ne teslim ediyoruz?
Uygulama projesi başvurunun eki değil, sahanın yıllar içinde nasıl kurulacağını ve korunacağını gösteren iş planıdır. Hazırladığımız projede şu başlıklar yer alır:
Toprak ve bakı etüdü
Toprağın derinliği ve su tutma gücü, arazinin eğimi, bakısı ve rüzgâra açıklığı sahada incelenir; gerekirse toprak analizi yaptırılır. Güneye ve kuzeye bakan yamaçların koşulları farklıdır; etüt sahayı bu farka göre bölümlere ayırır.
Tür seçimi ve gerekçesi
Her bölüme hangi türün dikileceği ve neden seçildiği projeye yazılır: yetişme yerine uyum, yöredeki doğal yayılış, projenin amacı ve bakım imkânı. Meyve geliri amaçlanan sahada ceviz ya da badem gibi meyve türleri, odun geliri amaçlanan sahada endüstriyel türler, toprak koruma amaçlı sahada yöreye uyan türlerin karışımı öne çıkar.
Dikim deseni
Aralık, sıra yönü ve fidan sayısı eğime ve projenin amacına göre belirlenir. Meyve türünde aralık meyve bahçesine yaklaşır; orman örtüsü hedeflenen, toprak koruma amaçlı sahada fidanlar daha sık dikilir, büyüdükçe aralama kesimleriyle seyreltilir. Endüstriyel türlerde aralık yetiştirme amacına göre projede ayrıca belirlenir. Hesabın mantığı 1 dönüme kaç ağaç dikilir yazımızda.
Su kaynağı ve sulama
Sahada su olup olmadığı, varsa nasıl getirileceği projede gösterilir. Su yoksa tür ve dikim zamanı buna göre seçilir; kurak aylarda fidana suyun nasıl ulaştırılacağı baştan planlanır.
Yangına karşı önlemler
Yangın ekibinin sahaya nasıl ulaşacağı, yangının yayılmasını yavaşlatacak emniyet yolları ve şeritleri, kuru ot yükünün nasıl azaltılacağı projede gösterilir.
Bakım takvimi
Dikimden sonraki yılların işi takvime bağlanır: ot alma ve çapa, kurak aylarda sulama, hayvan zararına karşı koruma, kuruyan fidanın sayılıp bir sonraki dikim döneminde yenilenmesi. Saha sınırı ve bölümler koordinatla haritaya işlenir; her yıl tarihli fotoğrafla kayıt alınacak sabit noktalar projede belirlenir.
Özel ağaçlandırmada sık yapılan hatalar
Bu iki hata da dikimden önce, proje aşamasında önlenebilir:
- Yanlış tür: Sahanın toprağına, bakısına ve suyuna uymayan tür, gelir vaat etse de tutunamaz ya da cılız kalır. Tür fidanlık listesinden değil, etütten çıkar.
- Aralığın amaca uymaması: Meyve aralığıyla kurulan ağaçlandırma sahası uzun yıllar kapanmaz; ağaçlandırma sıklığıyla kurulan meyve bahçesi birkaç yıl içinde kendi kendini gölgeler.
Süre, maliyet ve destek
- Süre: Orman arazisinde türün idare süresi kadar, bir defada 49 yılı geçmemek üzere.
- Arazi kullanım bedeli: Orman arazisinde, tür ve alan büyüklüğüne göre Orman Genel Müdürlüğünce her yıl belirlenen yıllık bedel.
- Devlet hibesi: Onaylı uygulama projesine göre yapılan çalışmada hibeye esas yatırım giderleri cetveli tutarının %25’i Orman Genel Müdürlüğü hibesi olarak verilebilir.
- Mühendislik bedeli: Başvuru dosyası ve uygulama projesi, OMO 2026 asgari ücret tarifesine göre arazi büyüklüğüyle belirlenir; teklifi 24 saat içinde iletiriz.
Sık sorulanlar
Özel ağaçlandırma nedir?
Hazine arazileri ya da bozuk vasıftaki devlet ormanlarının ağaçlandırma şartıyla uzun süreli kullanılmasıdır: hazine arazisi kiralanır, orman arazisinde saha izni verilir.
“Arazi devletten, ağaçlandırma sizden” ne demek?
Özel ağaçlandırmanın kısa anlatımıdır: arazi hazinenin ya da devlet ormanının olarak kalır; ağaçlandırmayı ve bakımını başvuru sahibi yapar, ağaç ve meyve geliri ona aittir. Arazi kendiliğinden verilmez.
Özel ağaçlandırma için araziyi devlet mi veriyor, ben mi buluyorum?
Orman Genel Müdürlüğü her başvuru döneminde başvuruya açık illeri, milli emlak da kiraya verilecek hazine taşınmazlarını duyurur; ama uygun sahayı çoğunlukla başvuru sahibi ya da danışmanı bulur. Sahanın uygunluk tespiti mühendislik işidir.
Özel ağaçlandırmaya devlet desteği var mı?
Hibeye esas yatırım giderleri cetveli tutarının bir kısmı Orman Genel Müdürlüğü hibesi olarak verilebilir.
Özel ağaçlandırmada hangi ağaçlar dikilebilir?
Ceviz, badem, antepfıstığı ve kestane gibi gelir getiren türler ile kavak ve kızılağaç gibi endüstriyel türler yaygındır; tür seçimi projede belirlenir.
Özel ağaçlandırma uygulama projesinde neler yer alır?
Hazırladığımız projede sahanın toprak ve bakı etüdü, seçilen türler ve seçimin gerekçesi, dikim deseni ve fidan sayısı, su kaynağı ve sulama, yangına karşı önlemler ve dikimden sonraki bakım takvimi yer alır. Proje idarenin onayından geçer; fidan siparişini bu onaydan sonra vermek gerekir.
Özel ağaçlandırmada bakım neden projeyle birlikte planlanmalı?
Çünkü sahanın ormana dönüşüp dönüşmeyeceği dikim gününde değil, sonraki yıllarda belli olur. Dikimden sonraki ilk yaz fidanın en zor dönemidir: kuraklık, otlarla su rekabeti ve hayvan zararı bir araya gelir. Hazırladığımız projede bakım takvime bağlanır; bütçesi dikimden önce ayrılmalıdır.
Kaynaklar ve mevzuat
- 6831 sayılı Orman Kanunu mevzuat.gov.tr ↗
- Ağaçlandırma Yönetmeliği (RG 23.10.2019/30927) Resmî Gazete ↗
- 7310 sayılı Özel Ağaçlandırma Tamimi OGM ↗
- Özel Ağaçlandırma Başvuruları (Orman Genel Müdürlüğü duyurusu) OGM ↗
- Özel Ağaçlandırma Çalışmaları Hakkında Duyuru (08.05.2020) Tarım ve Orman Bakanlığı ↗
- Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik (RG 11.01.2017/29945) OGM ↗
Rehberden

Kurumsal hatıra ormanı nasıl oluşturulur?

Ağaçlandırma alanı nedir, doğal ormandan farkı ne?



