Her yaz mevsiminde ciğerimiz yanıyor. Gökyüzünü kaplayan dumanları gördüğümüzde, sosyal medyada ve halk arasında hemen şu cümle dolaşmaya başlıyor: “Kesin otel yapmak için yaktılar!”
Bu tepkiyi anlıyoruz; ormanlarımızı koruma içgüdüsüyle verilen bir tepki. Ancak bir Orman Mühendisliği firması olarak, Avcı Mühendislik güvencesiyle size sahadaki ve kanundaki gerçeği söylemek zorundayız: Bu, koca bir şehir efsanesidir.
Yanan bir orman alanına otel yapmak, hukuken imkansız olduğu gibi, teknik olarak da bir inşaat firmasının isteyeceği en son şeydir. Peki, yangından sonra o siyah, küle dönmüş alanlara ne oluyor? Doğanın kendini nasıl onardığını ve mühendislik süreçlerini adım adım anlatalım.
Gelin önce şu konuyu netleştirelim. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yanan bir orman alanının imara açılması, otel yapılması veya tarım arazisine dönüştürülmesi Anayasa ile yasaklanmıştır.
Anayasa’nın 169. Maddesi çok açıktır: “Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz.”
Dönemin Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişci‘nin de belirttiği gibi; Orman Kanunu ve ikincil mevzuatlar bu konuda çelikten bir zırh gibidir:
“Bu yanan alanlar hiçbir şekilde başka amaçla kullanılamaz, buna tarım da dahil. Hiçbir suretle bu alanların başka amaç için kullanılma şansı söz konusu değildir.”
Yani; eğer birisi ormanlık alana otel yapmak istiyorsa, o ormanın yanması onun işine gelmez, aksine işini imkansız hale getirir. Yanan saha derhal “Ağaçlandırma Sahası” olarak tescillenir ve üzerine çivi dahi çakılamaz.
Orman yangınları, ekosistemin doğal bir parçası olsa da, ne yazık ki ülkemizdeki yangınların çok büyük bir kısmı (%90’dan fazlası) insan kaynaklıdır. İhmal, dikkatsizlik, anız yakma, cam kırıkları veya kötü niyet… Sebebi ne olursa olsun sonuç aynıdır: Ekolojik bir yıkım. Ancak doğanın bu yıkıma karşı inanılmaz bir savunma mekanizması vardır.
Yangın bitti, dumanlar dağıldı. Geriye simsiyah bir toprak ve kömürleşmiş ağaçlar kaldı. Peki biz Orman Mühendisleri o sahada ne yapıyoruz?
Öncelikle yanan ağaçların (emvallerin) sahadan çıkarılması gerekir. Bu ağaçlar ekonomiye kazandırılmak üzere kesilir ve sahadan uzaklaştırılır. Bu işlem hem açılacak yeni fidanlar için yer sağlar hem de yanmış materyalin böcek/hastalık üretmesini engeller.
Ülkemizin yangın kuşağındaki ormanların büyük çoğunluğunu Kızılçam (Pinus brutia) oluşturur. Bu ağaç türü, ekolojik özellikleri gereği yangın sonrası kendini yenileme yeteneğine sahiptir.
Yangın ne kadar şiddetli olursa olsun, toprakta veya kozalaklarda bulunan tohumların büyük bir kısmı canlılığını korur. Bu tohumlar, yangın sonrası oluşan mineralce zengin küllü toprakta çimlenerek yeni fidanları oluşturur.
Bu sebeple orman mühendisliğinde esas olan, hemen iş makineleriyle girip fidan dikmek değil, öncelikle doğanın kendi potansiyelini kullanmaktır. Yangından sonraki ilk bahar mevsimini (vejetasyon dönemini) bekleriz ki, doğa kendi küllerinden yeniden doğsun.
İlk yağmurlarla birlikte o simsiyah toprakta bir mucize gerçekleşir. Külün altında saklanan milyonlarca tohum çimlenir. Saha, sanki biri elle ekmiş gibi yemyeşil bir halı gibi milyonlarca fidanla kaplanır. Buna “Doğal Gençleştirme” denir ve en sağlıklı orman bu şekilde oluşur.
Eğer yangın çok şiddetliyse ve tohumlar zarar gördüyse veya bazı bölgelerde çimlenme seyrek kaldıysa; biz orman mühendisleri devreye gireriz. Eksik kalan alanlara “Takviye Dikimi” yaparız. Fidanlıklarımızda yetiştirilen tüplü fidanları boşluklara dikerek sahanın tamamının ormanlaşmasını garanti altına alırız.
Bundan sonraki süreç ise yıllara yayılan bir sabır işidir. Gençleşen ormana “Sıklık Bakımı”, “İlk Aralama” gibi Silvikültürel Müdahaleler yapılır. (Bu teknik bakım süreçlerini, ağaçların nasıl seyreltilip gürleştirildiğini başka bir blog yazımızda detaylıca anlatacağız).
Özetle; yanan bir orman alanında göreceğiniz tek yapı, yeni fidanları korumak için çekilen tel örgüler veya işçilerin kalacağı geçici konteynerlerdir.
Avcı Mühendislik olarak biz, yanan her ağacın yasını tutuyoruz ama doğanın ve mühendisliğin gücüyle o alanların tekrar yeşereceğini de çok iyi biliyoruz. İçiniz ferah olsun, ormanlar yine orman olarak kalacak.
/Hizmet
