Orman içine balık çiftliği kurmak

Türkiye, Avrupa’nın en büyük su ürünleri ihracatçılarından biridir. Devlet ormanı içindeki bir dere ya da kaynakta alabalık gibi bir tür yetiştirmek de mümkündür; ancak tek bir izinle olmaz. Orman alanını kullanma izni Orman Genel Müdürlüğü’nden, yetiştiricilik izni Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alınır, suyun kullanımı için DSİ’nin görüşü ayrıca istenir.

Bu yazı, orman içindeki bir su kaynağında balık üretim tesisi kurmayı düşünen yatırımcı için. Hangi kurumun neye baktığını, orman izninin hangi sırayla ilerlediğini ve maliyeti belirleyen kalemleri anlatıyoruz. Orman tarafındaki dosyayı biz hazırlarız; su ürünleri izni, DSİ görüşü ve ÇED ise koordine ettiğimiz süreçlerdir.

Devlet ormanında balık üretim tesisine izin verilir mi?

Evet, verilebilir. Orman Kanunu’nun 18. maddesi, Devlet ormanlarında kurulacak bazı tesisleri Orman Genel Müdürlüğü’nün iznine bağlar: orman içi su kaynakları kullanılarak balık üretim yerleri kurulmasına ve göl, baraj ya da deniz yüzeyindeki balık, midye ve istiridye üretimi için karada yapılması zorunlu tesislere bedeli alınarak 29 yıla kadar izin verilebilir. Saha tesliminden itibaren iki yıl içinde işletmeye alınmayan tesisin izni iptal edilir. Uygulamanın ayrıntısı “Orman Kanununun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik”tedir. Bu madde kapsamındaki izinlerin genel çerçevesi 18. madde orman izinleri sayfamızdadır.

Uygulamada havuz ve kuluçkahane gibi üretim birimleriyle birlikte, bunlar için zorunlu olan bekçi kulübesi, depo ve idari büro gibi geçici tesisler de izin alanına alınabilir. Hangi yapının hangi büyüklükte kurulacağı izin projesinde ve izin belgesinde yazılır. İzin alanının dışına çıkılmaz, izinde yazmayan yapı kurulmaz.

Yer seçiminde bir sınır daha vardır: 18. madde, yangın görmüş ormanlarda, gençleştirmeye ayrılmış ya da ağaçlandırılan sahalarda maddenin ilk fıkrasındaki faaliyetlere izin verilmeyeceğini söyler. Aday alanın bu sahalardan biri olup olmadığı, milli park, sit ya da içme suyu havzası gibi korunan bir alanda kalıp kalmadığı başta kontrol edilir.

Hangi kurumdan hangi izin alınır?

Kurumların sırası birbirine bağlıdır. Orman izninin kesinleşmesi için diğer kurumların görüşleri istenir; yetiştiricilik tarafı ise tesisin kurulacağı alanın kullanılabilir olduğunu görmek ister. Bu yüzden dosyalar paralel hazırlanır, kurumlara uygun sırayla sunulur. Orman tarafındaki dosyada hangi harita, koordinat ve tespitlerin yer aldığını orman izin dosyası sayfamızda anlattık.

Orman izni hangi sırayla ilerler?

1. 1Yer ön etüdüAday alanın orman kadastrosundaki durumu, korunan alanlarla ilişkisi, su kaynağı ve ulaşımı incelenir. Yanlış yer, aylar sonra reddedilen bir dosya demektir.
2. 2Kurumlarla ön görüşmeSu kullanımı ve yetiştiricilik için ilgili kurumların ön şartları öğrenilir, kapasite ve ÇED ihtiyacı netleşir.
3. 3Ön izin başvurusuKoordinatlı harita ve teknik raporla orman idaresine başvurulur. Ön izin, kesin izin için istenen belgelerin hazırlanması içindir; sahada çalışma hakkı vermez.
4. 4Görüşler ve ÇEDKurum görüşleri toplanır, gerekiyorsa ÇED süreci tamamlanır.
5. 5Kesin izin ve kurulumBedeller ödenip kesin izin alındıktan ve yetiştiricilik izni tamamlandıktan sonra tesis izin projesine göre kurulur.

Tesise giden su alma hattı ya da yol devlet ormanından geçecekse bu hatlar için ayrı bir izin gerekir. Su hattı için ormandan su borusu geçirme izni, yol için ormandan yol geçit hakkı yazılarına bakabilirsiniz.

Balık çiftliği kurmanın maliyetini neler belirler?

Maliyetin asıl kısmı üretim tarafındadır: havuzlar, su alma yapısı, kuluçkahane, yavru ve yem. Bunlar kapasiteye ve türe göre değişir; yetiştiricilik projesini ve fizibiliteyi su ürünleri alanının uzmanlarıyla hazırlamanızı öneririz. Bu yazıda bu kalemler için rakam vermiyoruz.

Orman tarafında iki tür gider vardır. Birincisi idareye ödenen izin bedelleridir; kalemleri ve tutarı izin belgesinde yazılır. İkincisi izin dosyasının mühendislik bedelidir; Orman Mühendisleri Odası’nın yıllık asgari ücret tarifesine göre alan büyüklüğüyle belirlenir. Aday alanın konumunu ve büyüklüğünü gönderdiğinizde teklifi 24 saat içinde iletiriz.

Önce yer, sonra proje: yanlış seçilen alan, en iyi hazırlanmış dosyayı da geri çevirtir.

Kendi arazinizde kurarsanız orman izni gerekir mi?

Arazi orman sayılmayan tapulu bir yerse balık üretim tesisi için orman izni gerekmez. Yetiştiricilik izni, su kullanımı ve belediyenin imar kuralları yine geçerlidir.

Orman konusu iki noktada yeniden gündeme gelir: parselin bir kısmı orman kadastrosu sınırı içinde kalıyorsa ve tesise giden yol, su ya da elektrik hattı devlet ormanından geçiyorsa. Bu yüzden arazi alınmadan ya da proje çizilmeden önce parselin orman sınırına göre durumu kontrol edilmelidir. Yol orman yerine komşunun tapulu parselinden geçecekse konu orman izni değil, komşuyla anlaşma ya da zorunlu geçit hakkıdır.

Sık sorulanlar

Kaynaklar

• 6831 sayılı Orman Kanunu (m.17, m.18) mevzuat.gov.tr 
• Orman Kanununun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik ogm.gov.tr 
• 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu mevzuat.gov.tr 

Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra AvcıOMO Sicil No: 21525

Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.