En iyi çit bitkisi hangisi? Leylandi mi, limon servi mi?
Bahçesine görüntü kesen bir çit dikecekler için: leylandi ile limon servinin farkı, öbür çit bitkileri ve bahçeye uygun türün nasıl seçileceği.
En iyi çit bitkisi, çitin amacına, bahçenin rüzgârına ve ayırabileceğiniz bakım zamanına göre değişir. İstanbul’da kısa sürede yüksek bir görüntü perdesi için en sık seçilen bitki leylandidir; yılda iki-üç budama ister. Limon servi daha dekoratiftir ama soğuk rüzgâra açık uzun hatlarda leylandi kadar dayanıklı değildir. Daha seyrek budama ya da renk isteyenler için defne, taflan, alev ağacı ve porsuk seçenektir.
İçindekiler
En iyi çit bitkisi tek bir tür değildir; doğru seçim çitin ne işe yarayacağına bağlıdır. Komşunun ve yolun görüşünü kısa sürede kesecek yüksek bir perde isteniyorsa İstanbul’da en sık seçilen bitki leylandidir. Renk ve koku öndeyse limon servi, daha yavaş büyüyen ama seyrek budanan bir çit isteniyorsa defne, taflan, alev ağacı ya da porsuk düşünülür.
Seçim yaparken dört soruya bakıyoruz: çit kaç metre olacak, bahçe rüzgâr alıyor mu, hat güneşte mi gölgede mi ve yılda kaç kez budamaya zaman ayırabilirsiniz. Seçilen türü boyu ve kök topağı kontrol edilmiş fidanla temin edip diktiğimiz iş bitki, fidan ve toprak temini sayfasında.
Leylandi ile limon servi arasındaki fark nedir?
İkisi akrabadır ama bahçede farklı iş görür. Leylandi (× Cuprocyparis leylandii), Monterey servisi ile Nootka servisinin melezidir. Limon servi ise Monterey servisinin (Cupressus macrocarpa) ‘Goldcrest’ adlı sarı yapraklı çeşididir. Halk arasında “leylandi çamı” denir ama ikisi de çam değil, servigiller ailesindendir. “Limon leylandi” diye aranan bitki de çoğu zaman limon servidir.
| Özellik | Leylandi | Limon servi |
|---|---|---|
| Görünüm | Koyu ya da gri-yeşil, sık doku | Sarı-yeşil, yumuşak doku; ezilince limon kokar |
| Büyüme hızı | Çok hızlı; iyi koşulda yılda 60-90 cm | Hızlı ama leylandiden yavaş |
| Rüzgâr ve soğuk | Dayanıklı; rüzgâr kesici olarak da dikilir | Soğuk, kurutucu rüzgârda yaprak uçları yanabilir; korunaklı yer ister |
| En uygun kullanım | Uzun ve yüksek görüntü perdesi | Tekil vurgu, kısa hat, saksı |
| Budama | Yılda iki-üç kez gerekir; yaşlı odundan sürmez | Hafif şekil budaması yeterli; yaşlı odundan sürmez |
| Sık görülen sorun | Servi kanseri, dipten seyrelme | Servi kanseri, yaprak biti, rüzgârda yatma |
Tablodaki iki tür de gölgede kalan kenarda seyrelir; böyle bir kenarda seçim taflana ya da porsuğa kayar. Çitin uzunluğunu ve o kenarın gün içinde kaç saat güneş aldığını yazın, bahçenize uyan türü ücretsiz önerelim.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Pratik ayrım şudur: bahçeniz sırtta ya da poyraza açık bir cephedeyse ve hat uzunsa leylandi daha güvenli seçimdir. Rüzgâr almayan, ılık bir köşede tekil bir vurgu ya da kısa bir hat istiyorsanız limon servi rengiyle öne çıkar.
Limon servi neden rüzgârda yatar?
Limon servinin dar, sık ve dik tacı rüzgârı bir yelken gibi karşılar. Fidanlıkta uzun süre saksıda kalmış bir fidanın kökü de topağın içinde döner ve dikimden sonra toprağa yayılması zaman alır. İkisi birleşince, özellikle dikimden sonraki ilk yıllarda, rüzgârlı ve karlı günlerde yatma ve devrilme sık görülür.
Önlem basittir: dikimde topağın çevresine sarmış kökler açılır, fidan ilk yıllarda kazıkla desteklenir ve bağ gövdeyi sıkmayacak şekilde her yıl kontrol edilir. Yüksek bir limon servi hattını poyraza açık bir sınıra dikmek yerine o cepheye leylandi ya da daha alçak kalan bir tür seçmek daha az sorun çıkarır.
Leylandi ve limon servi dışında hangi çit bitkileri var?
| Bitki | Nerede iyi sonuç verir? | Dikkat edilecek |
|---|---|---|
| Defne (Laurus nobilis) | Yerli, kokulu, her dem yeşil; orta boy çit ve güneşli cephe | Leylandiden yavaş büyür; sert kışlarda yaprak yanığı görülebilir |
| Taflan, karayemiş (Prunus laurocerasus) | Gölgeye dayanıklı, parlak geniş yapraklı sık çit | Enine genişler, dar alana sığmaz |
| Alev ağacı (Photinia × fraseri) | Kırmızı yeni sürgün; budamaya iyi gelen orta boy çit | Nemli ve sık dikimde yaprak lekesi hastalığına açık |
| Porsuk (Taxus baccata) | Koyu gölgede bile sık kalır; sert budamayı kaldırır, çok uzun ömürlü | Çok yavaş büyür; yaprak ve tohumu zehirli |
| Şimşir (Buxus) | Alçak bordür ve şekilli çit | Şimşir güvesine karşı düzenli kontrol ister |
| Bambu | Modern görünüm, hızlı perde | Köksapları yayılır; kök bariyeri ya da saksı gerekir |
Porsuğun hangi kısımlarının zehirli olduğunu ve bahçede nereye dikileceğini porsuk ağacı yazısında ayrıca anlattık. Tel çite geçirilen plastik paneller ise su ve budama istemez, ama gölge, serinlik ve toz tutma gibi canlı bitkinin getirdiklerini sağlamaz; yazın güneşte ısınır ve zamanla solar. Bakımını üstlenebileceğiniz her bahçede canlı çiti öneriyoruz.
Bahçenize uygun çit bitkisini nasıl seçersiniz?
- Hedef yükseklik: alçak bordürde şimşir; 1,5-2,5 metrelik çitte alev ağacı, defne ve porsuk; 3 metre ve üstü perdede leylandi ya da taflan.
- Rüzgâr: poyraza ve soğuk kış rüzgârına açık cephede limon servi yerine leylandi.
- Işık: gölgede kalan hatta leylandi ve limon servi seyrelir; taflan ve porsuk gölgeye dayanır.
- Bakım zamanı: yılda iki-üç budamaya zaman ayıramıyorsanız hızlı büyüyen leylandi yerine daha yavaş bir tür.
- Toprak: su tutan, drenajı zayıf toprakta servi grubunda kök çürüklüğü riski artar; önce drenaj çözülür.
- Çocuk ve evcil hayvan: oyun alanının yanına porsuk dikilmez.
Dikimden sonra çit nasıl kapanır?
Çitin kaç yılda kapanacağını tür kadar dikim aralığı ve ilk yılların sulaması belirler. Leylandi için genel öneri fidanlar arasında 60-100 cm bırakmaktır; aralığı, duvar ve sınır payını ve kaç fidan gerektiğini leylandi dikim mesafesi yazısında hesapladık.
Hızlı büyüyen bir çitin dibinin dolu kalması budamayla sağlanır. Çitin tabanını tepesinden biraz geniş tutmak alt dalların ışık almasını sağlar; leylandi yaşlı odundan sürmediği için her kesim yeşil kısımda kalır. Budama zamanını, sulamayı ve gübrelemeyi leylandi bakımı yazısında topladık.
Boylu fidan çiti daha erken kapatır ama bütçeyi artırır. Teklifte fidan boyu ve adedi, dikim karışımı ve işçilik birbirinden ayrı yazılır; bu kalemleri dikim yapılacak kenarı İstanbul içinde ücretsiz yerinde gördükten sonra çıkarırız.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Sık sorulanlar
Leylandi ile limon servi arasındaki fark nedir?
Leylandi (× Cuprocyparis leylandii) koyu yeşil, çok hızlı büyüyen ve rüzgâra dayanıklı bir melez servidir; uzun ve yüksek çitlerde kullanılır. Limon servi, Monterey servisinin (Cupressus macrocarpa) ‘Goldcrest’ adlı sarı-yeşil çeşididir ve yaprakları ezildiğinde limon gibi kokar. Soğuk ve kurutucu rüzgârdan korunaklı bir yer ister; tekil dikimde ve kısa hatlarda daha iyi sonuç verir.
Leylandi ne kadar sürede duvar olur?
Süreyi fidanın boyu, dikim aralığı ve ilk yılların sulaması belirler. Genel bir gözlem olarak 60-100 cm aralıkla dikilen ve kurak dönemlerde düzenli sulanan bir leylandi hattı birkaç büyüme mevsiminde kapanır. Sık dikim bu süreyi kısaltır ama ilerleyen yıllarda dipten seyrelme riskini artırır; boylu fidanla başlamak da süreyi kısaltır, bütçeyi artırır.
Ses yalıtımı için hangisi daha iyi?
Sık dokulu ve kışın yaprağını dökmeyen leylandi, limon serviden daha kalın bir perde oluşturur. Yine de tek sıra bir bitki çitinin trafik gürültüsünü azaltması sınırlıdır; gürültüyü asıl kesen kütle ve genişliktir. Çit yolu gözden sakladığı için gürültü daha az rahatsız edici hissedilir. Ciddi bir ses sorunu varsa çit bir duvarla birlikte düşünülmelidir.
Budama yapmazsam ne olur?
Budanmayan çit yukarı doğru hızla uzar, üst kısım alt dallara gölge yapar ve dip zamanla seyrelir. Leylandi yaşlı, yapraksız odundan yeniden sürmediği için bu boşluk sonradan kendiliğinden kapanmaz. Kendi hâline bırakılan leylandi 20 metreyi aşabilir; o boydaki bir hattı indirmek artık budama değil, kesim işidir.
Leylandi çam mıdır?
Leylandi çam değildir; servigiller ailesinden, Monterey servisi ile Nootka servisinin bahçede ortaya çıkmış melezidir. “Leylandi çamı” halk arasında kullanılan bir addır. “Limon leylandi” ya da “limoni leylandi” diye aranan bitki ise çoğu zaman limon servidir; leylandinin de sarı yapraklı çeşitleri vardır ama limon kokusu limon serviye aittir.
Çocuklu bahçede porsuk çit olur mu?
Porsuk, tohumu saran kırmızı etli kısım dışında yaprak, tohum ve kabuğunda zehirli alkaloitler taşır. Bu yüzden çocukların oynadığı ve evcil hayvanların dolaştığı alanlarda porsuk çit önerilmez. Başka yer yoksa meyve vermeyen erkek bitki seçilir ve budama artıkları hemen toplanır.
Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.
