Define Arama İzni Nasıl Alınır? (Süreç, Şartlar ve Maliyet 2026)

Dedektörle Arama ve Kazı Arasındaki Fark

Dedektörle yüzey taraması (SİT alanı ve askeri bölge dışında) genellikle serbesttir. İzin gerektiren kısım toprağa müdahaledir, kazı yapmadan önce yasal iznin alınması gerekir.

Güncel Süreç (Değişiklik Sonrası)

1. Nokta tespiti: Define aranacak alan en fazla 100 m² olabilir.
2. Başvuru: Aramanın yapılacağı yerin bağlı olduğu mülki amirliğe/valiliğe dilekçeyle başvurulur.
3. Müze incelemesi: Müze müdürlüğü, alanın SİT / mezarlık / koruma alanı kapsamında olup olmadığını inceler.
4. Onay: Uygun görülen başvurular valiliğe iletilir; uygun bulunursa vali onayıyla izin düzenlenir.
5. Orman arazisi ise: Alan devlet ormanıysa ayrıca orman idaresinden izin ve gerekli teminat süreçleri gündeme gelebilir. Bu aşamada orman izin dosyası hazırlanması gerekebilir.
6. Süre ve koşullar: İzin verildiği yıl için geçerlidir ve arama kesintisiz en fazla 15 gün sürer. İzin başkasına devredilemez; aynı dönemde birden fazla yerde izin verilmez. Kazı, görevliler gözetiminde yapılır.

İzin Verilmeyen Yerler

Arkeolojik SİT alanları, höyükler ve mezarlıklarda define arama izni verilmez; buralarda kazı her şartta suçtur.

Bulunan Değerin Paylaşımı

Yasal kazıda bulunan değerin paylaşımı Define Arama Yönetmeliği hükümlerine göre belirlenir. Güncel oranlar için yürürlükteki yönetmeliği ve ilgili müze müdürlüğünü esas alınız.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Define arama; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma mevzuatı ile orman mevzuatına tabidir. Bu nedenle sürecin, ilgili kurumların izniyle ve kurallarına uygun biçimde yürütülmesi önemlidir. Kazı sırasında kültür varlığı niteliğinde bir esere rastlanması hâlinde işlem durdurulur ve durum ilgili müzeye bildirilir.

Orman ve Arazi İşleriniz İçin

Define/kazı işlemleri hizmet kapsamımızda değildir. Ancak ormanlık alanda yasal orman izni (16./17./18. madde), ağaç kesim, röleve ve arazi süreçlerinizde orman mühendisliği hizmeti veriyoruz:

• Orman İzin Dosyası
• Maden Orman İzni (16. Madde)
• Ağaç Röleve Planı

Define Arama İzni Nasıl Alınır? Adım Adım

Define arama izni, aramanın yapılacağı yerin bağlı olduğu mülki amirliğe yapılan bir başvuruyla başlar. Süreç özetle şöyle işler:

1. Alanı belirleyin. Define aranacak alan en fazla 100 metrekare olabilir. Sınırları belli, tek bir nokta seçmeniz gerekir.
2. Dilekçeyle başvurun. Başvuru, alanın bağlı olduğu valiliğe veya kaymakamlığa yapılır.
3. Müze müdürlüğü inceler. Alanın SİT alanı, mezarlık, koruma alanı veya askeri bölge kapsamına girip girmediği incelenir.
4. Valilik onayı. Uygun görülen başvurular valiliğe iletilir, uygun bulunursa vali onayıyla izin düzenlenir.
5. Orman arazisiyse ek izin. Alan devlet ormanı sınırları içindeyse orman idaresinden ayrıca izin ve teminat süreci gündeme gelir.
6. Kazı, görevli nezaretinde. İzin verildikten sonra kazı, müze uzmanı gözetiminde ve tutanakla yürütülür.

İzin, verildiği yıl için geçerlidir ve arama kesintisiz en fazla 15 gün sürer. İzin başkasına devredilemez, aynı dönemde birden fazla yer için izin verilmez.

Başvuru İçin Genellikle İstenen Belgeler

Belge listesi başvurulan müze müdürlüğüne ve alanın niteliğine göre değişebilir. Genellikle istenenler şunlardır:

• Define arama talebini içeren dilekçe
• Kimlik belgesi fotokopisi
• Aranacak alanın krokisi ve koordinatları
• Alanın farklı yönlerden çekilmiş güncel fotoğrafları
• Taşınmaz size ait değilse malikin noter onaylı muvafakati
• Kazı sonrası alanın eski hâline getirileceğine dair taahhüt

Listeyi başvurudan önce ilgili müze müdürlüğünden teyit edin. Uygulama iller arasında farklılık gösterebiliyor.

İzinli Define Arama Şartları

Başvurunun kabul edilmesi için birkaç temel koşul aranır:

• Alan SİT alanı, mezarlık, koruma alanı veya askeri bölge içinde olmamalıdır. Bu yerlerde izin verilmez.
• Talep edilen alan 100 metrekareyi aşmamalıdır.
• Taşınmaz başkasına aitse malikin yazılı onayı gerekir.
• İzin kişiye özeldir, devredilemez.
• Kazı yalnızca görevli nezaretinde yapılabilir.

Resmi Kazı Nasıl Yapılır?

İzin çıktıktan sonra kazı serbestçe yapılmaz. Uygulama şöyledir:

Kazı, müze müdürlüğünün görevlendirdiği uzman gözetiminde başlar. Çalışma süresince tutanak tutulur. Kazıdan kültür varlığı niteliğinde bir buluntu çıkarsa çalışma durdurulur ve buluntu devlete teslim edilir. Çalışma bittiğinde alanın eski hâline getirilmesi izin sahibinin sorumluluğundadır.

İzinsiz yapılan kazı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında suçtur. Hapis ve adli para cezası öngörülür, kullanılan araç ve ekipmana el konulabilir.

Hobi Olarak Define Aranabilir mi?

Bu soru çok soruluyor, cevabı ikiye ayrılıyor.

Dedektörle yüzey taraması SİT alanı ve askeri bölge dışında genellikle serbesttir. Toprağa müdahale etmediğiniz sürece bir izin süreci işlemez.

Kazı ise başka bir şeydir. Toprağı kazmaya başladığınız anda izin gerekir ve "hobi olarak yapıyorum" diye bir istisna yoktur. İzinsiz kazı, amacı ne olursa olsun suçtur. Yani hobi olarak arayabilirsiniz, hobi olarak kazamazsınız.

Sıkça Sorulan Sorular

Define arama izni nereden alınır?

Aramanın yapılacağı yerin bağlı olduğu mülki amirliğe/valiliğe dilekçeyle başvurulur; müze incelemesi ve vali onayı ile izin düzenlenir.

SİT alanında define arama izni alınabilir mi?

Hayır. Arkeolojik SİT alanları, höyükler ve mezarlıklarda izin verilmez.

Dedektörle arama yapmak suç mu?

Dedektörle yüzey taraması (SİT ve askeri bölge dışında) genellikle suç değildir; izin gerektiren, izinsiz kazıdır.

İzin ne kadar süre geçerli?

İzin verildiği yıl için geçerlidir ve arama kesintisiz en fazla 15 gündür; izin devredilemez.

Define arama izni nasıl alınır?

Aramanın yapılacağı yerin bağlı olduğu valilik veya kaymakamlığa dilekçeyle başvurulur. Müze müdürlüğü alanı inceler, uygun görülürse vali onayıyla izin düzenlenir. Alan devlet ormanı içindeyse orman idaresinden ayrıca izin gerekir.

Define arama izni için nereye başvurulur?

Başvuru, define aranacak yerin bağlı olduğu mülki amirliğe yapılır. İnceleme ilgili müze müdürlüğü tarafından yürütülür, onay valilikten çıkar.

İzin kaç gün geçerlidir?

İzin verildiği yıl için geçerlidir ve arama kesintisiz en fazla 15 gün sürer. İzin başkasına devredilemez, aynı dönemde birden fazla yer için izin verilmez.

Hobi olarak define aranabilir mi?

Dedektörle yüzey taraması SİT alanı ve askeri bölge dışında genellikle serbesttir. Ancak toprağı kazmaya başladığınız anda izin gerekir, hobi amaçlı kazı diye bir istisna yoktur.

İzinsiz kazının cezası nedir?

İzinsiz kazı 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında suçtur. Hapis ve adli para cezası öngörülür, kullanılan araç ve ekipmana el konulabilir.