Define Arama İzni Nasıl Alınır? Süreç, Şartlar ve Maliyet (2026)
Define arama ruhsatı için nereye başvurulur, 2026'da harç, teminat ve görevli giderleri ne tutar, arama hangi koşullarla yapılır ve ormanlık alanda ne değişir.
Define arama ruhsatının sabit tek bir ücreti yoktur. 2026’da ruhsat harcı her iki ay için 7.823,10 TL’dir (492 sayılı Harçlar Kanunu, 8 sayılı tarife); ayrıca müzenin tahmin ettiği eski hâle getirme masrafı ve harca bağlı bir teminat yatırılır, görevli giderleri de arayana aittir; teminatın güncel tutarı başvuruda müze müdürlüğünden öğrenilir. Başvuru, aranacak yerin bağlı olduğu valilik ya da kaymakamlığa yapılır.
İçindekiler
Türkiye’de define arama belirli kurallara tabidir ve kazı için önceden izin alınması gerekir. Bu izin, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 50. maddesindeki define arama ruhsatıdır: başvuru aranacak yerin bağlı olduğu valilik ya da kaymakamlığa yapılır, alanı müze müdürlüğü inceler. Ruhsatın sabit tek bir ücreti yoktur; 2026’da harç her iki ay için 7.823,10 TL’dir, buna teminat ve görevli giderleri eklenir.
Baştan belirtelim: define arama başvurusu ve kazı danışmanlığı hizmetlerimiz arasında değildir. Bu yazıyı, orman sınırındaki arazilerle çalışan bir orman mühendisliği bürosu olarak mevzuatı açıklamak için hazırladık; arama yeri ormanlık alandaysa neye bakılacağını ayrıca anlattık. Güncel uygulamayı başvuracağınız valilik ya da kaymakamlıktan ve müze müdürlüğünden teyit edin.
Define arama ruhsatı ücreti ne kadar? 2026 kalemleri
“Define arama ruhsatı kaç para?” sorusunun cevabı tek bir rakam değildir. Ruhsat için ödenen tutar üç kalemden oluşur ve en büyüğü harç değil, teminattır.
| Kalem | 2026 tutarı | Dayanak |
|---|---|---|
| Ruhsat harcı | Her iki ay için 7.823,10 TL | 492 sayılı Harçlar Kanunu, (8) sayılı tarife |
| Teminat | Müzenin tahmin ettiği eski hâle getirme masrafına ve harca göre belirlenir; kesin tutarı müze müdürlüğü bildirir | Define Arama Yönetmeliği |
| Görevli giderleri | Bakanlık ve kurum temsilcilerinin yolluk, yevmiye ve zaruri giderleri; peşin tahsil edilir, tutarı işe göre belirlenir | 2863 m.50 |
Harç, tarifede “define araştırmaları için verilecek ruhsatnameler, beher iki ay için” satırında yazılıdır. Maktu harçlar her yıl yeniden değerleme oranıyla değil, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen oranla artar: 2026’daki artış %18,95’tir. 2025’te 6.576,80 TL olan harç bu artışla 7.823,10 TL’ye çıktı. İnternette dolaşan öteki rakamların dayanağı yoktur; 2025 tutarı da 2026 için eskidir.
Teminatın büyük kısmı harca bağlıdır. Yönetmelik, müze müdürlüğünün belirlediği tahmini zarar ve eski hâle getirme masrafına ruhsat harcının 100 katını ekler. Teminat, arama bittiğinde alanın eski hâline getirilmesini güvenceye alır. Kazı işçiliği ve ulaşım gibi sahadaki giderler ise bu kalemlerin dışındadır ve arayana aittir.
Harç ve teminatı yatırmadan önce arama noktasının Devlet ormanı sınırında kalıp kalmadığını bilmek, başvurunun hangi kurumlara gideceğini belirler. Konumu ve fotoğrafı gönderin; noktanın orman sınırına göre durumuna ücretsiz ön değerlendirmede bakalım.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Define arama izni nasıl alınır? Adım adım
Yasal definecilik bu ruhsatla yapılır. İzinli define aramanın şartları aşağıdaki adımların içindedir: sınırları belli tek bir nokta, en çok 50 metrekare alan ve 10 metre derinlik, sit ya da tescil kaydı olmayan ve daha önce define aranmamış bir yer, mülki amirden alınan ruhsatname, yatırılmış harç ve teminat, görevlilerin gözetimi ve en çok 15 günlük arama süresi.
- 1Arama noktasını belirleyinAranacak yer en çok 50 metrekare ve 10 metre derinlikle sınırlıdır; sınırları belli tek bir nokta seçilir. Aynı dönemde birden fazla yer için ruhsat verilmez, daha önce define aranmış bir yere yeniden başvurulamaz.
- 2Yerin durumunu kontrol edinNokta sit alanında, tescilli bir kültür varlığının yakınında ya da Devlet ormanı içinde mi? Taşınmaz başkasınınsa malikin izni olmadan kazı yapılamayacağı açıktır.
- 3Mülki amirliğe başvurunDilekçe, aranacak yerin bağlı olduğu valiliğe ya da kaymakamlığa verilir.
- 4Müze incelemesiMüze müdürlüğü alanı yerinde inceler, alanın sit ya da koruma kaydını kontrol eder ve eski hâle getirme masrafını tahmin eder.
- 5Ormanlık alansa orman idaresiYer Devlet ormanı sınırları içindeyse uygulamada orman idaresinin onayı da istenir (aşağıda).
- 6Harç, teminat ve giderlerHarç yatırılır, teminat ile görevli giderleri peşin ödenir, ruhsatname düzenlenir. Ruhsatname verildiği yıl için geçerlidir ve devredilemez.
- 7Gözetim altında aramaArama kesintisiz en çok 15 gün sürer; hava muhalefeti ya da doğal afette valilik bir defaya mahsus uzatma verebilir.
Başvuruda uygulamada genellikle kimlik belgesi, aranacak noktanın krokisi ve koordinatları, alanın güncel fotoğrafları ve kazıdan sonra alanın eski hâline getirileceğine dair taahhüt istenir. Liste il ve müzeye göre değişebildiği için başvurudan önce müze müdürlüğünden teyit edin.
Ormanlık alanda define aranabilir mi?
Aranacak yer Devlet ormanı sınırları içindeyse iş yalnız valilik ve müzeyle bitmez. Uygulamada ruhsat, ruhsat alanını gösteren 1/25.000 ölçekli harita ve arama noktasını koordinatlarıyla gösteren 1/100 ölçekli harita dilekçeye eklenerek orman idaresinin onayı istenir; orman bölge müdürlüğü yeri yerinde inceler. Başvurmadan önce bağlı olunan orman işletme şefliğine hangi belgelerin istendiğini sorun.
Arama noktasının orman sayılıp sayılmadığını tapudaki cins bilgisi tek başına göstermez. Orman kadastro paftasına ve orman işletme şefliğinin kayıtlarına bakmak gerekir; tapu sınırı ile orman sınırı her zaman aynı çizgide değildir. Bir yerin hangi durumda orman sayıldığını orman açma ve işgal suçu yazısında anlattık.
Orman içinde izinsiz kazı yalnız 2863 sayılı Kanun’u ilgilendirmez. Kazı sırasında ağaç kesmek, kök sökmek ya da alanı açmak Orman Kanunu’na göre ayrıca suçtur.
Ormanda yapılan her arama define araması değildir. Ruhsatlı maden araması ayrı bir iştir: saha Devlet ormanındaysa Orman Kanunu’nun 16. maddesine göre ayrıca orman izni alınır; izin türlerini 16. madde orman izinleri sayfasında topladık. Sondaj ve yarma gibi arama işlerinin hangi orman iznine girdiğini maden arama orman izni yazısında anlattık.
Arama noktanızın orman kadastro sınırıyla ilişkisini pafta ve kayıtlarla birlikte kontrol edelim.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Hangi yerlerde define arama izni verilmez?
2863 sayılı Kanun’un 50. maddesine göre korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu yerlerde ve tescilli sit alanlarında define arama ruhsatı verilmez. Bu yerlerde yapılan kazı, izinli bir define araması değil, 74. maddedeki izinsiz kazı ve sondaj suçunun konusudur.
- Arkeolojik, doğal ya da kentsel sit olarak tescil edilmiş alanlar
- Tescilli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu yerler
- Daha önce define aranmış yerler (yeniden başvuru yapılamaz)
- Aynı dönemde ikinci bir nokta (bir kişiye aynı anda tek ruhsat)
Bir alanın sit ya da tescil kaydı olup olmadığını il kültür ve turizm müdürlüğü ya da müze müdürlüğü söyleyebilir. Başvuruyu bu bilgiyle hazırlamak, reddedilecek bir dosyaya harç ve zaman harcamanın önüne geçer.
Ruhsatsız arama ve kazının cezası nedir?
2863 sayılı Kanun’un 74. maddesi iki ayrı fiili cezalandırır. Kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı ya da sondaj yapmanın cezası 2 – 5 yıl hapistir. Ruhsatsız define aramanın cezası ise 3 ay – 2 yıl hapistir. Fiilin hangisine girdiğini olayın koşullarına göre mahkeme belirler.
Bu yazının eski sürümünde dedektörle yüzey taramasının genellikle serbest olduğunu yazmıştık; bu ifade fazla genişti. Dedektör bulundurmak ya da taşımak tek başına suç sayılmaz, ancak dedektörle ruhsatsız define aramak 74. madde kapsamında değerlendirilebilir. Belirleyici olan aletin kendisi değil, aramanın amacı ve yeridir.
Hobi olarak aramak, ruhsat şartını ortadan kaldırmaz.
Resmi kazı nasıl yapılır, bulunan eser ne olur?
Ruhsat alındıktan sonra da kazı serbestçe yapılmaz. Arama, en yakın müzeden görevlendirilen iki uzmanın ve çevre ve şehircilik teşkilatı ile kolluğun temsilcilerinin gözetiminde yürür. Çalışma boyunca tutanak tutulur; görevliler olmadan kazıya başlanmaz.
Kazıda kültür varlığı niteliğinde bir buluntu çıkarsa çalışma durdurulur, durum müzeye bildirilir ve buluntu müzeye teslim edilir. Kültür varlığı niteliği taşımayan bir buluntunun paylaşımı yönetmelikteki hükümlere göre yapılır; oranları müze müdürlüğünden öğrenin. Arama bitince alan eski hâline getirilir; bu iş ve masrafı arayana aittir, teminat da bunun güvencesidir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.50 ve m.74; Define Arama Yönetmeliği (RG 27.01.1984/18294) ve 2020 değişikliği (RG 21.07.2020/31192); 492 sayılı Harçlar Kanunu (8) sayılı tarife; Cumhurbaşkanı Kararı 10783 (RG 31.12.2025/33124). Harç tutarı 2026 harç listeleriyle ve %18,95 artış oranıyla tutarlıdır; teminat tutarı hesaptır ve teyit bekler. Son kontrol: Eylül 2026.
Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. Ceza soruşturması ya da dava sürecinde bir avukata danışın.
Sık sorulanlar
Define arama izni nereden alınır?
Define arama ruhsatı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 50. maddesine göre Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine bağlıdır. Başvuru, aranacak yerin bağlı olduğu mülki amirliğe, yani valilik ya da kaymakamlığa dilekçeyle yapılır. Alanı müze müdürlüğü inceler; arama da müzeden görevlendirilen uzmanların gözetiminde yapılır.
SİT alanında define arama izni alınabilir mi?
Alınamaz. 2863 sayılı Kanun’un 50. maddesine göre korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu yerlerde ve tescilli sit alanlarında define arama ruhsatı verilmez. Bu yerlerde yapılan kazı, 74. maddedeki izinsiz kazı ve sondaj suçunun konusudur. Başvurudan önce alanın sit ya da tescil kaydı olup olmadığını il kültür ve turizm müdürlüğünden ya da müzeden öğrenin.
Dedektörle arama yapmak suç mu?
Dedektör bulundurmak ya da taşımak tek başına suç sayılmaz. Ancak dedektörle ruhsatsız define aramak, 2863 sayılı Kanun’un 74. maddesi kapsamında suç olarak değerlendirilebilir; ruhsatsız define aramanın cezası 3 ay – 2 yıl hapistir. Sit alanında ya da kültür varlığı bulmak amacıyla yapılan kazıda izinsiz kazı ve sondaj hükmü uygulanır. Belirleyici olan aletin kendisi değil, aramanın amacı ve yeridir.
İzin ne kadar süre geçerli?
Define arama ruhsatnamesi verildiği yıl için geçerlidir. Ruhsat başkasına devredilemez, aynı dönemde birden fazla yer için verilmez ve daha önce define aranmış bir yer için yeniden başvuru yapılamaz. Aramanın kendisi ise kesintisiz en çok 15 gün sürer.
Define arama izni nasıl alınır?
Aranacak yerin bağlı olduğu valilik ya da kaymakamlığa dilekçeyle başvurulur ve müze müdürlüğü alanı yerinde inceler. Uygun görülürse ruhsat harcı yatırılır, teminat ile görevlilerin yolluk ve yevmiyesi peşin ödenir, ruhsatname düzenlenir. Yer Devlet ormanı sınırları içindeyse uygulamada orman idaresinin onayı da istenir. Arama, görevliler gözetiminde ve tutanakla yapılır.
Define arama izni için nereye başvurulur?
Başvuru, define aranacak yerin bağlı olduğu mülki amirliğe yapılır: il merkezinde valiliğe, ilçede kaymakamlığa. Alanın incelemesini en yakın müze müdürlüğü yürütür. Aranacak yer Devlet ormanı içindeyse uygulamada orman idaresine de başvurulur; hangi belgelerin istendiğini bağlı olunan orman işletme şefliğinden sorun.
İzin kaç gün geçerlidir?
Define araması kesintisiz en çok 15 gün sürer. Hava muhalefeti ya da doğal afet nedeniyle bu sürede bitirilemezse valilik, bir defaya mahsus olmak üzere çalışılamayan gün kadar uzatma verebilir. Ruhsatnamenin kendisi verildiği yıl için geçerlidir; ruhsat harcının tarifesi ise her iki ay için yazılıdır.
Hobi olarak define aranabilir mi?
Hobi amacı bir istisna değildir. Ruhsat olmadan define aramak, dedektörle yapılsa da 2863 sayılı Kanun’un 74. maddesi kapsamında suç olarak değerlendirilebilir ve cezası 3 ay – 2 yıl hapistir; kazıya geçilirse ceza ağırlaşabilir. Yasal yol ruhsat sürecidir: başvuru, müze incelemesi, harç ve teminat, görevliler gözetiminde arama.
İzinsiz kazının cezası nedir?
2863 sayılı Kanun’un 74. maddesi iki ayrı suç tanımlar. Kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı ya da sondaj yapmanın cezası 2 – 5 yıl hapistir. Ruhsatsız define aramanın cezası ise 3 ay – 2 yıl hapistir. Fiilin hangisine girdiğine olayın koşullarına göre mahkeme karar verir. Kazı Devlet ormanında yapıldıysa ağaç kesmek ya da alanı açmak Orman Kanunu’na göre ayrıca suçtur.
Kaynaklar
- 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (m.50, m.74) mevzuat.gov.tr
- Define Arama Yönetmeliği (RG 27.01.1984/18294; değişiklik RG 21.07.2020/31192) mevzuat.gov.tr
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, (8) sayılı tarife mevzuat.gov.tr
- Cumhurbaşkanı Kararı 10783 ve Harçlar Kanunu Genel Tebliği Seri No 98 (RG 31.12.2025/33124) resmigazete.gov.tr
- 6831 sayılı Orman Kanunu mevzuat.gov.tr
Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.
