Özel orman arazisine %6 imar izni
Tapulu özel orman sahibi için: özel ormana yapı yapılabilir mi, yüzde 6 kuralı neyi söyler, izin hangi sırayla alınır ve mimarın ve orman mühendisinin payına ne düşer.
Özel ormanda inşaat, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 52. maddesine göre ancak 17. maddeye göre izin alınarak, yatay alanın yüzde 6’sını geçmemek üzere ve imar planına uygun olarak yapılabilir. Kanun bu hakkı şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu bulunduğu yerlerdeki özel orman alanları için tanır. Yapı yapılırken ormanın doğal niteliğinin korunması gerekir.
İçindekiler
Özel orman arazisine inşaat yapılabilir, ama sınırsız değil: 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 52. maddesi bu hakkı yatay alanın yüzde 6’sıyla sınırlar, 17. maddeye göre izin ve imar planına uygunluk şartı arar. “Burası orman, çivi bile çakılmaz” sözü her parsel için doğru değildir; “tapu benim, istediğimi yaparım” düşüncesi de doğru değildir.
Bu yazı, tapuda özel orman olarak kayıtlı bir arazinin sahibi ya da alıcısı için. Özel ormanın ne olduğunu, yüzde 6 kuralının neyi söylediğini, iznin hangi sırayla alındığını ve bu işte mimarın ve orman mühendisinin payını anlatıyoruz.
Özel orman nedir, devlet ormanından farkı ne?
Orman Kanunu ormanları sahibine göre ayırır: devlet ormanları, kamu tüzel kişilerine ait ormanlar ve özel ormanlar. Özel orman, gerçek kişilerin ya da özel hukuk tüzel kişilerinin tapulu mülkiyetindedir. Mülkiyet sahibindedir, ama arazi orman niteliğini korur. Anayasa’nın 169. maddesi ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyete izin verilemeyeceğini söyler; bu kural özel ormanlar için de geçerlidir.
Özel ormanlardaki iş ve işlemlerin ayrıntısı Orman Genel Müdürlüğü’nün özel ormanlar yönetmeliğindedir. Arazi orman kadastrosunda devlet ormanı olarak görünüyorsa konu özel orman değil, devlet ormanı üzerindeki izinlerdir; o izinlerin genel çerçevesini orman izin dosyası sayfasında anlattık.
Tapu ve konum bilgisini gönderin; özel ormanınızda yüzde 6 kuralının nasıl uygulanabileceğini birlikte değerlendirelim.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Özel ormanda yapı, parselin durumuna göre nasıl değişir?
Özel ormanda yapının mümkün olup olmadığı tek bir şarta değil, parselin birkaç özelliğine bağlıdır. Tablo bu şartları bir arada gösterir; ayrıntısı sonraki bölümlerdedir.
| Durum | Ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|
| Parsel şehir, kasaba ya da köy yapılarının toplu bulunduğu bir yerde | Kanun bu yerlerdeki özel orman alanında inşaata imkân verir; izin, yüzde 6 sınırı ve imar planı şartları birlikte aranır | 6831 m.52 |
| Parsel böyle bir yerin dışında ya da durumu belirsiz | Kanun yüzde 6 hakkını şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu bulunduğu yerlerdeki özel ormanlar için tanır; parselin bu kapsama girip girmediği başvurudan önce netleştirilir | 6831 m.52 |
| Orman idaresinden 17. maddeye göre izin alınmamış | İnşaat ancak bu izinle yapılabilir; yapılaşma talebi, haritası ve raporuyla orman idaresine sunulur | 6831 m.17 ve m.52; özel ormanlar yönetmeliği |
| Yapının kapladığı alan yatay alanın yüzde 6’sını geçiyor | Kanun inşaatı yatay alanın yüzde 6’sını geçmemek üzere tanır; proje bu sınırın içine çekilir | 6831 m.52 |
| Yapı yüzde 6’nın içinde kalıyor | Yapının ne büyüklükte olabileceğini imar planı ve plan notları belirler; yer, sahadaki ağaçlara göre kesilecek ağaç sayısını en aza indirecek biçimde seçilir | 6831 m.52; imar planı |
| Parselde imar planı yok ya da parsel yapılaşmaya açık değil | Yüzde 6 hesabı tek başına bir sonuç vermez; inşaatın imar planına uygun olması gerekir | 6831 m.52; imar planı |
| Parsel Boğaziçi, doğal sit ya da başka bir koruma alanında | O alanın kendi kuralları ayrıca uygulanır; bu durum ilk adımda kontrol edilir | Koruma alanının kendi kuralları |
Bir parsele birden çok satır uyabilir. Hangi satırların parselinize uyduğunu görmek için ilk iş tapu kaydına, orman kadastrosuna ve imar durumuna bakılır; bu kontrolü biz yaparız.
Yüzde 6 kuralı neyi söyler?
6831 sayılı Kanun’un 52. maddesine göre şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu bulunduğu yerlerdeki özel orman alanlarında, Kanun’un 17. maddesine göre izin alınarak ve yatay alanın yüzde 6’sını geçmemek üzere, imar planına uygun inşaat yapılabilir. İnşaat yapılırken ormanın doğal niteliğinin korunmasına özen gösterilir. Kuralın üç şartı birlikte aranır:
- Orman idaresinden 17. maddeye göre izin
- Yapının kapladığı alanın yatay alanın yüzde 6’sını geçmemesi
- Parselde imar planı ve yapının bu plana uygunluğu
Örnek: 10.000 m²’lik bir özel ormanda yüzde 6, 600 m² eder. Bu bir üst sınırdır, kazanılmış bir yapı hakkı değildir. Bu alanın ne kadarının, hangi yükseklikte ve hangi yerde kullanılabileceğini imar planı ve plan notları belirler. Uygulamada yapılaşmaya ayrılan kısım, köşe koordinatlarıyla harita üzerinde gösterilir.
Yüzde 6 bir üst sınırdır; yapının nereye ve ne büyüklükte oturacağını imar planı ve sahadaki ağaçlar belirler.
İzin hangi sırayla alınır?
- 1Parselin durumuTapu kaydı, orman kadastrosu ve parselin Boğaziçi, doğal sit ya da başka bir koruma alanında olup olmadığı kontrol edilir. Bu alanlarda kendi kuralları ayrıca uygulanır.
- 2İmar durumuBelediyeden parselin imar planındaki durumu öğrenilir. Plan yoksa ya da parsel yapılaşmaya açık değilse yüzde 6 hesabı tek başına bir sonuç vermez.
- 3Ağaç rölövesi ve yapı yeriSahadaki ağaçlar ölçülür ve haritaya işlenir; yapı yeri, kesilecek ağaç sayısını en aza indirecek biçimde seçilir.
- 4Orman idaresine başvuruYapılaşma talebi, haritası ve raporuyla 17. maddeye göre izin için orman idaresine sunulur.
- 5Yapı ruhsatıOrman izninden sonra mimari proje belediyeye sunulur ve yapı ruhsatı alınır.
Bu işi mimar mı, orman mühendisi mi yürütür?
İkisi birlikte. Mimari projeyi mimar hazırlar. Orman tarafı, yani parselin orman kadastrosundaki durumu, ağaçların tespiti, yapı yerinin ağaçlara göre seçimi ve orman idaresine sunulacak dosya orman mühendisinin işidir. Süreci mimari projeyle başlatmak, yapının sonradan ağaçlara ve izin alanına göre yeniden çizilmesine yol açabilir; bu yüzden önce ağaçların yerini gösteren ağaç rölöve (röleve) planı hazırlanır, mimar projeyi bu planın üzerine kurar.
Özel ormanda yangın çıkmışsa yapı konusu farklı değerlendirilir; yanan alanın durumunu yanan orman arazisi imara açılır mı yazısında anlattık.
6831 sayılı Orman Kanunu m.17 ve m.52; Özel Ormanlarda ve Hükmi Şahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlarda Yapılacak İş ve İşlemler Hakkında Yönetmelik; Anayasa m.169. Madde 52’nin metni ikincil kaynaklardan aktarılmıştır; başvurudan önce güncel metin mevzuat.gov.tr’den kontrol edilmelidir. Son kontrol: Eylül 2026.
Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. Nihai karar ilgili idarelere aittir.
Sık sorulanlar
Özel orman nedir?
Özel orman, gerçek kişilerin ya da özel hukuk tüzel kişilerinin tapulu mülkiyetindeki ormandır. Orman Kanunu ormanları sahibine göre devlet ormanları, kamu tüzel kişilerine ait ormanlar ve özel ormanlar olarak ayırır. Özel orman sahibinin mülkü olsa da orman niteliğini korur; üzerindeki ağaç, yapı ve kullanım Orman Kanunu’nun özel ormanlara ilişkin maddeleriyle sınırlıdır.
Özel orman arazisine ev yapılır mı?
Belirli şartlarla yapılır. 6831 sayılı Kanun’un 52. maddesi, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu bulunduğu yerlerdeki özel orman alanlarında, 17. maddeye göre izin alınarak ve yatay alanın yüzde 6’sını geçmemek üzere imar planına uygun inşaata imkân verir. Parselin imar planı yoksa ya da Boğaziçi, sit gibi özel bir alan içindeyse o alanın kuralları ayrıca uygulanır.
Özel orman yönetmeliği hangisidir?
Özel ormanlardaki iş ve işlemler, Orman Genel Müdürlüğü’nün “Özel Ormanlarda ve Hükmi Şahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlarda Yapılacak İş ve İşlemler Hakkında Yönetmelik”i ile düzenlenir. Yapılaşma talebinin nasıl rapora bağlanacağı ve haritada nasıl gösterileceği gibi ayrıntılar bu yönetmeliktedir. Metnin güncel hâlini Orman Genel Müdürlüğü’nün mevzuat sayfasından kontrol edin.
Özel ormandaki ağaçları kendim kesebilir miyim?
Hayır. Özel ormandaki ağaç sahibinin olsa da orman idaresinin izni ve işlemi olmadan kesilmez; yapı için kesilecek ağaçlar da izin sürecinde belirlenir. Yapı yerini ağaç kesimini en aza indirecek biçimde seçmek için önce ağaçların yerini ve çapını gösteren bir ağaç rölövesi hazırlanır.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (m.17, m.52) mevzuat.gov.tr
- Özel Ormanlarda ve Hükmi Şahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlarda Yapılacak İş ve İşlemler Hakkında Yönetmelik ogm.gov.tr
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (m.169) mevzuat.gov.tr
Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.
