Bir Ster Odun Kaç Kg, Kaç Ton?
Odunu ster ya da tonla alanlar için: sterin tanımı, meşe, kayın ve çamda 1 sterin yaklaşık ağırlığı, 1 tonun kaç ster ettiği ve yaş odun farkı.
Bir ster odun, hava kurusu hâlde türüne göre yaklaşık 300 – 600 kg gelir; yani 1 ster 1 ton değildir. Ster, 1 m x 1 m x 1 m boyutundaki istif hacmidir ve içinde yaklaşık 0,6 – 0,75 m³ dolu odun bulunur. Genel literatür değerleriyle kuru meşe yaklaşık 420 – 600 kg, kuru çam 300 – 410 kg tutar; yaş odun daha ağırdır.
İçindekiler
1 ster, 1 metreküplük istif hacmidir: 1 metre boyundaki odunların 1 m x 1 m x 1 m boyutunda istiflenmesiyle oluşan yığına 1 ster denir. Aralardaki boşluklar nedeniyle 1 ster odun 1 ton değildir; hava kurusu hâlde türüne göre yaklaşık 300 – 600 kg gelir, çoğu zaman yarım tonun çevresinde kalır. Halk arasında “siter” diye de söylenir.
Aynı sterin kaç kilo tuttuğunu üç şey belirler: ağacın türü, istifin sıklığı ve odunun nemi. Aşağıdaki rakamlar genel literatürdeki yoğunluk değerlerinden hesaplanmış yaklaşık değerlerdir. Bu yazıyı odun satıcısı olarak değil, orman ürünlerinin ölçü birimleriyle çalışan bir orman mühendisliği bürosu olarak hazırladık; odun satışı yapmıyoruz.
Ster nedir, 1 ster kaç m³ eder?
Ster, kesilip istiflenmiş odunun kapladığı hacimdir. Bu yüzden istif hacmi olarak 1 ster tam 1 m³’tür. Ancak odunlar arasında hava boşlukları kalır; istifin içindeki gerçek odun, yani dolu hacim, genel literatürde yaklaşık 0,6 – 0,75 m³ olarak verilir. Düzgün yarılmış ve sık dizilmiş istif üst sınıra, eğri ve gevşek dizilmiş istif alt sınıra yaklaşır.
Orman Genel Müdürlüğü de bu farkı hesabında kullanır. OGM’nin 6877/A sayılı Dikili Satış Tamimine ilişkin özetlerde, yakacak odun, kâğıtlık ve lif-yonga odunu gibi istif ürünlerinde steri m³’e çevirmek için 0,75 katsayısı görülür; güncel satış belgesinde teyit edilmelidir. Bu bir hesap emsalidir: sahadaki bir istifin gerçek doluluğu bundan az ya da çok olabilir.
Tomruk ise istiflenmeden, tek tek ölçülen gövdelerin hacmiyle, yani m³ ile satılır. Satıcının “metreküp” dediği şeyin istif mi, dolu hacim mi olduğunu sormak bu yüzden önemlidir.
Orman sayılmayan tapulu arazinizdeki çam ya da meşeden odun yapacaksanız ağaçları tek tek ölçer, metreküp hacimlerini orman işletme şefliğinin kontrol edeceği işlem dosyasına işleriz. Ağaçların fotoğrafını ve konumunu gönderin; hangi işlemin gerektiğine ön değerlendirmede bakalım.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 215251 ster odun kaç kg gelir?
Hesap basittir: sterin içindeki dolu odun hacmi, türün hava kurusu yoğunluğuyla çarpılır. Örneğin meşede 0,6 m³ x 700 kg/m³ = 420 kg, 0,75 m³ x 800 kg/m³ = 600 kg çıkar. Tablodaki aralıklar bu yöntemle bulunmuştur.
| Tür | 1 ster kaç kg? (yaklaşık) | Hava kurusu yoğunluk (genel literatür) |
|---|---|---|
| Meşe | 420 – 600 kg | 700 – 800 kg/m³ |
| Kayın | 420 – 525 kg | yaklaşık 700 kg/m³ |
| Kızılçam, sarıçam | 300 – 410 kg | 500 – 550 kg/m³ |
Gürgen gibi diğer sert yapraklılar genel olarak meşe ve kayına yakın, ağır grupta; kavak gibi hafif türler çamın da altında kalır. Bu türler için ayrı bir aralık vermiyoruz. Hava kurusu, kesildikten sonra açık havada kurumuş ve nemi büyük ölçüde dengelenmiş odun demektir; sobaya giren odunun olması gereken hâli budur.
1 ster kaç ton, 1 ton odun kaç ster eder?
Aynı aralıklardan hesapla 1 ster hava kurusu odun yaklaşık 0,3 – 0,6 ton eder. Tersinden bakınca 1 ton kuru meşe yaklaşık 1,7 – 2,4 ster, 1 ton kuru çam yaklaşık 2,4 – 3,3 ster tutar. Sık sorulan miktarlar için yaklaşık karşılıklar şöyledir:
Kendi miktarınızı çevirmek için ster, kilo ve ton çeviricisini kullanabilirsiniz; çevirici bu yöntemle her türün aralık ortasını kullanır.
- 5 ster: kuru meşede yaklaşık 2,1 – 3,0 ton, kuru çamda 1,5 – 2,1 ton.
- 10 ster: kuru meşede yaklaşık 4,2 – 6,0 ton, kuru çamda 3,0 – 4,1 ton.
- 1 ton: kuru meşede yaklaşık 1,7 – 2,4 ster, kuru çamda 2,4 – 3,3 ster.
Bu rakamlar kuru odun içindir. Tartıya giren odun yaşsa aynı ton daha az odun, daha çok su demektir.
Yaş odun neden daha ağırdır?
Yeni kesilmiş ağacın hücreleri su taşır. Bu yüzden aynı ster yaş odun, kurusundan belirgin biçimde ağır gelir; farkın ne kadar olduğu türe, kesim mevsimine ve bekleme süresine göre değişir. Tablodaki ağırlıkları yaş odunla karşılaştırmak doğru sonuç vermez.
Odunu kiloyla alıyorsanız yaş odunda suyu da satın almış olursunuz. Üstelik yaş odun yanarken ısısının bir kısmını bu suyu buharlaştırmaya harcar, daha az ısıtır ve bacada daha çok kurum bırakır. Odunun kuru olup olmadığını nasıl anlayacağınızı ve hangi türün daha iyi ısıttığını en iyi yakacak odun rehberinde anlattık.
Ster hacmi, ton ağırlığı ölçer; odunun kuruluğunu bilmeden ikisi karşılaştırılamaz.
Odun alırken ster ve kiloyu nasıl kontrol edersiniz?
- Satış biriminin ster mi, ton mu, istif metreküp mü olduğunu teklif aşamasında yazılı olarak netleştirin.
- Steri teslimatta birlikte ölçün: istifin eni, boyu ve yüksekliği çarpılır. Odun kısa parçalara kesilip yeniden istiflendiğinde daha sık dizilir ve aynı odun daha az hacim kaplar; “metrelik ster” ile “kesilmiş ster” aynı miktar değildir.
- Tonla alıyorsanız odunun ne zaman kesildiğini sorun ve tartı fişi isteyin.
- Orman kaynaklı odun, orman emvali taşıma belgesiyle taşınır. Satıcıya odunun belgesini sorun.
Bahçenizdeki ağaçtan odun yapacaksanız ne gerekir?
Önce ağacın türüne ve parselin durumuna bakılır. Orman sayılmayan tapulu arazideki elma, armut gibi meyve ağaçları için orman işletmesinden izin gerekmez. Çam, meşe gibi devlet ormanında yetişen türlerde parselin bağlı olduğu orman işletme şefliğine başvurulur; 10.12.2020 tarihli yönetmeliğe göre hazırlanan işlem dosyasını şeflik kontrol ve tasdik eder ve bu dosyaya dayanarak tutanak düzenler. Odun parselin bulunduğu belde, köy ya da mahallede kullanılacaksa ayrıca damga ve nakliye tezkeresi aranmaz; başka bir yerde oturuyorsanız kendi ihtiyacınız için götüreceğiniz odun nakliye işlemine, satılacak odun keşif, damga ve nakliye işlemine tabidir. 2024 tarihli taşıma belgeleri yönetmeliği ise kendi ihtiyacında tutanak düzenlenmesini öngörür; damga, nakliye tezkeresi ve elektronik taşıma belgesi (ETB) aramaz. Hangisinin isteneceğini başvururken şefliğe sorun. Parsel orman sayılıyorsa izinsiz kesim ayrı ve ağır bir konudur. Tür tür hangi kuruma gidileceğini bahçemdeki ağacı nasıl keserim yazısında tabloyla gösterdik.
Arazinizdeki ağacın hangi belgeyle kesilip taşınacağını yerinde belirleyelim.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Ster tanımı; OGM 6877/A sayılı Dikili Satış Tamimi (istif ürünlerinde 0,75 ster-m³ emsali); Orman Sayılmayan Tapulu Taşınmazlar Üzerindeki Ağaç ve Ağaççıklardan Faydalanılması Hakkında Yönetmelik (RG 10.12.2020/31330); Orman Emvali veya Odun Dışı Ürünlere Verilecek Taşıma Belgeleri Hakkında Yönetmelik (RG 24.08.2024), m.27/2. Yoğunluk ve ağırlık aralıkları genel literatür değerleriyle yapılmış yaklaşık hesaplardır; tek tek istiflerde tür, nem ve istif sıklığına göre farklı çıkabilir. Son kontrol: Eylül 2026.
Avcı Mühendislik odun satışı, yakacak odun kesme ya da yarma hizmeti vermez. Bu yazı genel bilgilendirmedir.
Sık sorulanlar
1 ster odun bir kış yeter mi?
Sobayla bütün kış ısınan bir ev için 1 ster çoğu durumda yetmez. İhtiyaç evin büyüklüğüne ve yalıtımına, sobanın verimine, bölgenin iklimine, odunun türüne ve kuruluğuna göre değişir; herkese uyan tek bir rakam yoktur. En güvenilir ölçü, geçen kış kaç ster yaktığınızdır. Kuru ve sert yapraklı odunla aynı ısı için daha az ster gerekir.
1 ster kaç m³?
İstif hacmi olarak 1 ster tam 1 m³’tür. İstifin içinde hava boşlukları kaldığı için dolu odun hacmi daha azdır; genel literatürde yaklaşık 0,6 – 0,75 m³ olarak verilir. Orman Genel Müdürlüğü’nün 6877/A sayılı Dikili Satış Tamimine ilişkin özetlerde istif ürünleri için 0,75 katsayısı görülür; güncel satış belgesinde teyit edilmelidir.
Bahçemdeki ağacı kesip odun yapabilir miyim?
Bu, ağacın türüne ve parselin durumuna bağlıdır. Orman sayılmayan tapulu arazide elma, armut gibi devlet ormanında yetişmeyen meyve ağaçları için orman işletmesinden izin gerekmez. Çam, meşe gibi orman türü bir ağaçta parselin bağlı olduğu orman işletme şefliğine başvurulur; 2020 tarihli yönetmeliğe göre hazırlanan işlem dosyasını şeflik kontrol ve tasdik eder ve bu dosyaya dayanarak tutanak düzenler. Odun parselin bulunduğu belde, köy ya da mahallede kullanılacaksa ayrıca damga ve nakliye tezkeresi aranmaz; satılacaksa keşif, damga ve nakliye işlemi yapılır. Parsel orman sayılıyorsa izinsiz kesim 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında suçtur. İlçe belediyesinin kuralını da ayrıca sorun.
1 ster meşe odunu kaç kg gelir?
Hava kurusu meşe odununun 1 steri, genel literatürdeki yoğunluk değerleriyle hesaplandığında yaklaşık 420 – 600 kg gelir. Aralığın alt ucu gevşek istife, üst ucu sık istife karşılık gelir. Yeni kesilmiş, yaş meşe aynı istifte belirgin biçimde daha ağırdır; bu fazlalık odun değil, sudur.
1 ster odun kaç TL?
Tek bir fiyat yoktur. Fiyat odunun türüne, kuruluğuna, parça boyuna, bölgeye ve nakliye mesafesine göre değişir. Orman Genel Müdürlüğü de tek bir ulusal perakende fiyat yayımlamaz; orman ürünleri ihaleyle ve yıllık tarife bedelleriyle satılır. Teklifleri karşılaştırırken birimin ster mi ton mu olduğunu ve odunun kuru olup olmadığını aynı anda sorun.
Kaynaklar
- OGM 6877/A sayılı Dikili Satış Tamimi (ster ve m³ çevirme emsalleri) ogm.gov.tr ↗
- Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik mevzuat.gov.tr ↗
- Orman Sayılmayan Tapulu Taşınmazlar Üzerindeki Ağaç ve Ağaççıklardan Faydalanılması Hakkında Yönetmelik (RG 10.12.2020/31330) resmigazete.gov.tr ↗
- Orman Emvali veya Odun Dışı Ürünlere Verilecek Taşıma Belgeleri Hakkında Yönetmelik ogm.gov.tr ↗
Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.
