Üsküdar Peyzaj: Eski Bahçelerde Bakım, Temizlik, Koruyarak Yenileme ve Drenaj

Çamlıca, Kısıklı ve Bulgurlu hattındaki bahçelerin çoğu onlarca yıllıktır. Bu bahçelerde en pahalı hata her şeyi kaldırıp yeniden başlamaktır. Önce korunacak ağaçlar, eski duvarlar ve kendini kurmuş bitkiler belirlenir; yenilenen kısım alt katmandır. Bahçe yenilemede ağır makine kök bölgesine sokulmaz, temizlikte de neyin atık, neyin değerli bitki olduğu baştan ayrılır.

Yamaçtaki teraslı bahçelerde istinat duvarının dibine yıllarca yaprak birikir ve sıkışıp bir tabaka olur; altında nem, yosun ve ot gelişir. Duvar arkasındaki tahliye dolarsa su duvara yüklenir. Temizlikte bu tabaka kaldırılır, tahliye delikleri ve gider hatları açılır; duvar derzlerinde kök salmış bitkiler taşa zarar vermeden alınır. Tahliye yetersizse drenaj yenilenir.

Bahçe kurulduğunda güneş alan yerler, ağaçlar büyüdükçe gölgeye girer. Eski bahçelerde seyrelen çimin sebebi çoğu zaman bakım değil ışığın azalmasıdır. Önce bahçenin gölge haritası çıkarılır; çim güneş alan kısma çekilir, gölgede kalan kısım yer örtücü ve gölge bitkileriyle düzenlenir. Işık ölçülü bir taç seyreltmesiyle artırılabiliyorsa bu, budama takvimine yazılır.

Eski Üsküdar bahçelerinde incir, erik ve ceviz sık görülür. Yıllarca budanmamış ağaçta taç sıklaşır, iç kısım gölgede kalır. Gençleştirme budaması iki üç sezona bölünür; büyük kesikler bir seferde açılmaz. Hangi türün hangi dönemde budanacağını meyve ağacı budama takvimi yazımızda anlattık.

Bu mahallelerin dar sokaklarında kamyon çoğu evin önüne yanaşamaz; toprak, bitki ve atık elle taşınır. Tescilli yapıların bahçelerinde ağır makine kullanılmaz, iş elle yürür. Bahçede kalıcı bir değişiklik yapılacaksa hangi işin izin gerektirdiği başlamadan belirlenir. Ağaçla ilgili izinleri, Boğaziçi alanını ve korulara komşu parselleri Üsküdar orman mühendisi sayfamızda anlattık.

Çengelköy, Kandilli ve Beylerbeyi’nde Boğaz’a bakan bahçelerde bitkilendirmenin ilk ölçüsü manzaradır. Manzara hattına alçak çalı ve yer örtücü, yola ve komşuya bakan kenarlara mahremiyet perdesi gelir. Çit bitkisi, birkaç yıl sonra ulaşacağı boy hesaba katılarak seçilir; yoksa en değerli şey kendi dikilen bitkiyle kapanır.

Üsküdar’da fiyatı kademe ve erişim belirler: teras sayısı, istinat duvarı dibinin uzunluğu, malzemenin kademe kademe taşınması ve dar sokakta elle çalışma. Koruyarak yenilemede ayıklama elle yapılır; iş titizdir ama çoğu zaman sıfırdan kurulumdan az tutar. Fotoğraflarla yaklaşık, yerinde incelemeyle kesin fiyat veririz; genel kalemler peyzaj fiyatları yazımızda.