Sorumluluk ve risk

Bahçemdeki ağaç devrilip birine zarar verirse sorumlusu kim?

Bahçedeki ya da site bahçesindeki ağaç devrilip zarar verirse kimin ödeyeceği, fırtına savunmasının ne zaman işe yaradığı, belediye ağacında izlenecek yol ve devrilmeden sonraki ilk saatler.

Yazan: Ömer Buğra Avcı, Yüksek Orman Mühendisi · OMO 21525Güncelleme: · 8 dk okuma
Özet · Doğrudan cevap

Bahçedeki bir ağaç devrilip araca, binaya ya da bir kişiye zarar verirse tazminat talebi ağacın sahibine yönelir: müstakil evde malike, site ve apartmanın ortak bahçesinde kat maliklerine. Türk Borçlar Kanunu m.49’a göre belirleyici soru, ağacın riskli olduğunun bilinip bilinmediği ve önlem alınıp alınmadığıdır. Belediyenin park ya da kaldırım ağacında zarar idareden istenir.

Tarlada devrilmiş ağaç
İçindekiler
  1. Duruma göre sorumlu kim?
  2. Ağaç “yapı eseri” sayılır mı?
  3. “Fırtına vardı” savunması ne zaman işe yarar?
  4. Site ve apartmanda kim sorumlu?
  5. Belediyenin ağacı devrildiyse zarar kimden istenir?
  6. Aracınıza ağaç devrildiyse zararı kimden istersiniz?
  7. Ağaç devrildiyse ilk saatlerde ne yapmalı?
  8. Olaydan önce kendinizi nasıl korursunuz?
  9. Sık sorulanlar
  10. Kaynaklar

Gece şiddetli bir lodos çıktı, camlar uğulduyor… Sabah uyandığınızda korkunç bir manzarayla karşılaşıyorsunuz: bahçedeki ağaç kökünden sökülmüş, komşunun park hâlindeki aracının üstüne devrilmiş. İlk soru hep aynıdır: bu zararı kim ödeyecek? Cevap, ağacın kime ait olduğuna ve daha önemlisi devrilmeden önceki durumuna bağlıdır. Fırtınanın şiddeti tartışmanın yalnız bir parçasıdır.

Devrilmeden önceki durumu olaydan sonra kanıtlamak zordur. Ağacın durumunu, önerilen işi ve işin ne zaman yapıldığını önceden kayda geçiren belge ağaç envanteri ve risk raporudur.

Duruma göre sorumlu kim?

Devrilen ağacın verdiği zarar: durum, sonuç ve dayanak
DurumNe olur?Dayanak
Müstakil evin bahçesindeki ağaç komşunun aracına ya da evine devrildiZarar malikten istenir. Malik, ağacın riskli olduğunu bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde önlem almadıysa zararı ödemekle yükümlü tutulabilirTBK m.49
Site ya da apartmanın ortak bahçesindeki ağaç devrildiTalep kat maliklerine yönelir. Bakım ve korumadan kat malikleri, gerekli önlemi almaktan yönetici sorumludurKMK m.19, m.35
Ağaçta çürük, kök kabarması ya da tepe kuruması vardı, önlem alınmadı“Fırtına vardı” savunması zayıflar; önlemsizlik kusur olarak değerlendirilebilirTBK m.49
Ağaç sağlıklıydı, bakımı yapılmıştı, olağanüstü bir fırtınada devrildiMücbir sebep savunması gündeme gelir; olayın öngörülemez ve karşı konulamaz olup olmadığına mahkeme bakarTBK m.49, kusur ve illiyet
Belediyenin park, yol ya da kaldırım ağacı devrildiBelediyeye yazılı başvuru; ret ya da 30 gün cevapsızlıkta idare mahkemesinde tam yargı davasıİYUK m.13
Devrilen ağaç ya da kırılan dal bir kişiyi yaraladıTazminata ek olarak taksirle yaralama iddiasıyla ceza soruşturması gündeme gelebilirTCK m.89

Tablonun ortak noktası şudur: sonuç çoğu zaman fırtınanın gücüne değil, ağacın devrilmeden önce ne durumda olduğuna ve bu durum için ne yapıldığına bağlıdır. Mahkemenin göreceği kanıtlar da buradan gelir: kırılma yüzeyindeki çürük, kökteki yara, önceki yıllara ait fotoğraflar ve yapılmış ya da yapılmamış bakımın kaydı.

Bahçenizdeki ya da sitenizdeki ağacın bugün ne durumda olduğundan emin değilseniz fotoğrafını ve konumunu gönderin; risk raporu gerekip gerekmediğini ücretsiz ön değerlendirmede söyleyelim. Rapor gerekiyorsa teklifi 24 saat içinde iletiriz; İstanbul içinde yerinde inceleme ücretsizdir.

Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525

Ağaç “yapı eseri” sayılır mı?

Bu konuda sık okunan bir görüş, Türk Borçlar Kanunu’nun 69. maddesini ağaca uygular. O madde bina ya da diğer bir yapı eserinin malikini, yapımdaki bozukluktan ya da bakımdaki eksiklikten doğan zarardan sorumlu tutar ve kusur aramaz. Ancak madde bina, duvar, çatı gibi insan eliyle yapılmış şeyler için yazılmıştır. Kendiliğinden büyüyen bir ağacın yapı eseri sayıldığını gösteren resmi bir kaynak ya da künyeli bir yargı kararı bulamadık.

Bu yüzden daha sağlam çerçeve, Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesindeki genel kusur sorumluluğudur: kusurlu ve hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar veren, zararı gidermekle yükümlüdür. Ağaç için kusur, çoğu zaman riskli olduğu bilinen ya da bilinmesi gereken bir ağaçta önlem almamaktır. Somut dosyada hangi hükmün uygulanacağına mahkeme karar verir.

“Fırtına vardı” savunması ne zaman işe yarar?

Bir olayın mücbir sebep sayılması için genel olarak öngörülemez ve karşı konulamaz olması aranır. İstanbul’da kış aylarında sık esen lodos ve poyraz, her yıl beklenen bir yüktür; tek başına bu nitelikte sayılmayabilir. Mahkeme bu yüzden fırtınanın şiddetinden çok ağacın durumuna bakar.

Gövdesi içten çürümüş, kök boğazında mantar çıkmış, tepesi kurumuş ya da kökleri bir kazıda kesilmiş bir ağaç, fırtınada devrildiğinde fırtına yalnız son yükü bindirmiş sayılabilir. Sağlıklı, bakımlı ve kaydı tutulmuş bir ağaç olağanüstü bir rüzgârda devrildiğinde ise tartışma farklı yürür. İki durumu birbirinden ayıran şey, olaydan önce tutulmuş tarihli kayıttır.

Fırtına her yıl gelir; mahkemenin sorduğu, ağacın o fırtınaya hangi durumda girdiğidir.

Site ve apartmanda kim sorumlu?

Site ve apartmanda bahçe ortak yerdir; üzerindeki ağaç da kat maliklerinin ortak malıdır. Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesi ortak yerlerin bakım ve korunmasında kat maliklerini sorumlu tutar. Ortak yerlerin bakım gideri kat maliklerinindir; nasıl paylaşılacağı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20’ye ve yönetim planına göre belirlenir (ayrıntısı site bahçe bakım bedeli yazısında). Kanunun 35. maddesi ise ortak yerlerin korunması, bakımı ve onarımı için gerekli önlemleri almayı yöneticinin görevleri arasında sayar.

Aynı madde yöneticiye, asansörlerin güvenli işletilmesi için aylık bakım ve yıllık kontrol yaptırma görevini açıkça verir. Ağaçlar için böyle açık bir periyodik kontrol hükmü yoktur. Yine de bir asansörün her yıl teknik kontrolden geçtiği bir binada, otoparkın üstündeki büyük bir ağaca hiç bakılmamış olması, özen tartışmasında yönetimin aleyhine okunabilir.

Haberlere yansıyan bir örnek, talebin kime yöneldiğini gösteriyor: Ağustos 2022’de Kadıköy’de bir apartman bahçesindeki ağaç devrildi ve beş araca zarar verdi. Araçların zararını ödeyen sigorta şirketi, ödediği tutarı apartmandaki 51 daireden istedi. Dosyanın mahkemede nasıl sonuçlandığını bilmiyoruz; örnek yalnız, bir sitede zararın tek tek kat maliklerine kadar uzanabildiğini gösterir.

Riskli bir ağacın kesimi ya da budaması için kurul kararının nasıl alınacağını ve belediyeye başvuruyu site ve apartman bahçesinde ağaç kesimi yazısında anlattık.

Belediyenin ağacı devrildiyse zarar kimden istenir?

Park, yol ve kaldırım ağaçlarının bakımı belediyenindir. Bakımsız bir belediye ağacının devrilmesi hizmet kusuru olarak değerlendirilir ve zarar idari yargı yoluyla istenir. Önce ağacın bakımından sorumlu belediyeye yazılı başvuru yapılır. Başvuru, olayı öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılır.

Belediye talebi reddederse ya da 30 gün içinde cevap vermezse idare mahkemesinde tam yargı davası açılabilir. İdare mahkemesinde genel dava açma süresi 60 gündür. Başvurunuza aracın ya da evin hasarını gösteren fotoğrafları, ağacın kırılan ya da sökülen yerinin fotoğrafını ve varsa olay yerinde tutulan tutanağı ekleyin.

Aracınıza ağaç devrildiyse zararı kimden istersiniz?

Önce ağacın kime ait olduğunu belirleyin; talebin yönü buna göre değişir. Ağaç komşunun bahçesindeyse talep komşuya, bir sitenin ortak bahçesindeyse kat maliklerine yönelir; bildirimi yönetime yazılı yapın. Park, yol ya da kaldırım ağacında yol belediyeye başvurudur; belediyenin ağaçlardaki sorumluluğunu belediye ağaç budama sorumluluğu yazısında anlattık.

Aracınızın kaskosu varsa hasarı sigortanıza bildirebilirsiniz; ödemeden sonra ne olabileceğini yukarıdaki Kadıköy örneği gösteriyor. Kasko yoksa ya da poliçe bu zararı karşılamıyorsa talebinizi doğrudan ağacın sahibine yazılı iletirsiniz.

Talebi destekleyen kayıtlar, ağacın olaydan önce riskli olduğunun bilinip bilinmediğini gösterenlerdir:

  • Ağaç daha önce şikâyet edildiyse yönetime verilen yazı ya da belediyeye yapılan başvurunun kaydı.
  • Ağacın olaydan önceki aylara ait fotoğrafları: eğim, kuru dal, gövdede mantar.

Ağaç kaldırılmadan önce kırılma yüzeyi ve kök bir orman mühendisince incelenirse, çürük ya da eski yara gibi bulgular tarihli olarak kayda geçer. Bu inceleme ağaç değer ve hasar tespit raporu kapsamında istenebilir; rapor uzman görüşüdür, mahkemenin atadığı bilirkişinin işi ayrı bir süreçtir.

Ağaç devrildiyse ilk saatlerde ne yapmalı?

Devrilmiş ya da bir şeye yaslanıp askıda kalmış ağaç, göründüğünden tehlikelidir. Gerilim altındaki gövde ve dallar kesildiği ya da yerinden oynatıldığı anda beklenmedik yöne hareket edebilir. Sıra şöyle olmalı:

  1. 1Alanı boşaltınAskıda kalan dalların ve yaslanmış gövdenin altından kimse geçmesin. Altında kalmamış araçları uzaklaştırın, çocukları ve evcil hayvanları içeride tutun.
  2. 2Elektrik hattına yaklaşmayınAğaç bir hatta ya da direğe değiyorsa 186 elektrik arıza hattını arayın; İstanbul’da Avrupa yakasında BEDAŞ, Anadolu yakasında AYEDAŞ hattı keser. Can güvenliği tehlikesi varsa 112’yi arayın.
  3. 3Kamusal alandaysa belediyeye bildirinYolu ya da kaldırımı kapatan belediye ağacını belediye kaldırır. Özel mülkteki ağacın kaldırılması ise malikin işidir.
  4. 4Her şeyi tarihli kaydedinHasarın, ağacın, kökün ve kırılma yüzeyinin fotoğraf ve videosunu çekin. Kırılma yüzeyindeki çürük ya da kökteki eski yara, ağacın önceki durumunun en açık kanıtıdır; ağaç kaldırılınca kaybolur.
  5. 5Sahibine ve sigortaya haber verinAğaç komşunun ya da sitenin ise sahibine ve yönetime yazılı bildirin. Aracınızın ya da evinizin poliçesi varsa hasarı sigortacınıza bildirin.
  6. 6Gövdeyi kendiniz kesmeyinAskıda ağaç motorlu testereyle değil, halatla ve yukarıdan parça parça indirilir. Bu iş için ekibimizde sepetli vinç ve arborist var.

Devrilmemiş ama kök tablası kalkmış, gövdesi çatlamış ya da bir yapıya doğru eğilmiş ağaç beklemeye alınacak bir durum değildir. Böyle bir ağaç önce yerinde değerlendirilir; kurtarılabiliyorsa tacı hafifletilir, kurtarılamıyorsa kontrollü olarak indirilir. Yöntemi tehlikeli ağaç kesimi sayfasında anlattık. Ağaç izne bağlı bir türse tehlikeli olması izin kuralını değiştirmez.

Olaydan önce kendinizi nasıl korursunuz?

Sorumluluk tartışmasını olaydan sonra kazanmak zordur; kanıt olaydan önce oluşur. Yapılacak iş karmaşık değildir:

  • Bahçedeki büyük ağaçları, özellikle yol, otopark, bina ve oyun alanı yakınındakileri her yıl gözden geçirin.
  • Gövde dibinde mantar, derin çatlak, toprakta kabarma, tepe kuruması ya da yeni bir eğim görürseniz bir orman mühendisine değerlendirtin.
  • Önerilen budamayı, riskli dal alımını ya da kesimi yaptırın; yapılamıyorsa nedenini yazın.
  • Rapor, fotoğraf, fatura ve sitede kurul kararını tarihleriyle saklayın.
  • Fırtına uyarısı verildiğinde araçları büyük ağaçların ve kuru dalların altından uzaklaştırın; sitede yönetimin bunu sakinlere duyurması işe yarar.

Hangi belirtilere bakılacağını tek tek fırtına öncesi ağaç kontrolü yazısında anlattık. Orman mühendisi imzalı ve tarihli bir risk raporu sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ama gerekli özenin gösterildiğini, riskin görüldüğünü ve önlemin ne zaman alındığını belgeler. Sitede bu rapor, kurulun neden karar aldığını da tutanağa geçirir.

Bahçenizdeki ya da sitenizdeki ağaçları fırtına mevsiminden önce yerinde inceleyelim, durumlarını tarihli raporla kayda geçirelim.

Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525
Dayanak ve son kontrol

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49 ve m.69; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.19, m.20 ve m.35; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ve m.13; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.89. Ağacın yapı eseri sayılıp sayılmadığına ve fırtınanın mücbir sebep olup olmadığına ilişkin künyeli bir yargı kararına dayanmadık; bu sorular somut olayda mahkemece değerlendirilir. Son kontrol: Eylül 2026.

Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. Tazminat ya da dava sürecinde bir avukata danışın.

Sık sorulanlar

Bahçedeki ağaç devrilip zarar verirse kim öder?

Zarar görenin talebi ağacın sahibine yönelir: müstakil evde malike, site ve apartmanın ortak bahçesinde kat maliklerine. Türk Borçlar Kanunu m.49’a göre ödeme yükümlülüğü kusura bağlıdır. Ağacın riskli olduğu biliniyor ya da bilinmesi gerekiyorduysa ve önlem alınmadıysa malikin zararı ödemesine hükmedilebilir. Belediyenin park ya da kaldırım ağacında zarar belediyeden istenir.

“Fırtına vardı, mücbir sebep” savunması geçerli mi?

Tek başına çoğu zaman yetmez. Mahkeme ağacın devrilmeden önceki durumuna bakar: gövdede çürük, kökte kabarma ya da tepede kuruma varsa fırtına yalnız son yükü bindirmiş sayılabilir. Sonucu somut olayda mahkeme değerlendirir.

Kendimi nasıl korurum?

Ağacın durumunu düzenli olarak kayda geçirerek ve görülen riske karşı önlem alarak. Bu kayıt sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz; gerekli özenin gösterildiğini belgeler.

Sigortam zararı karşılar mı?

Bu, hangi poliçeden söz ettiğinize bağlıdır; cevap poliçenin teminat listesinde yazar. Zarar gören aracın kaskosu ödeme yaparsa sigorta şirketi ödediği tutarı sorumlu gördüğü taraftan geri isteyebilir. Kendi konut ya da site poliçenizde üçüncü kişilere verilen zararı karşılayan bir teminat olup olmadığını ve bakım eksikliğiyle ilgili istisnaları sigortacınıza sorun.

Devrilen ağacı kaldırmak için izin gerekir mi?

Devrilmiş ağacın güvenli biçimde parçalanıp yoldan ve binadan kaldırılması bir güvenlik işidir; ağaç kamusal alandaysa bunu belediye yapar. Özel mülkte ağaç çam, meşe gibi devlet ormanlarında yetişen bir türse odunun taşınması ya da satılması için orman işletme şefliğine sorun. Devrilmemiş ama eğilmiş ya da çatlamış ağacın kesimi olağan izin kurallarına tabidir.

Kaynaklar

Ömer Buğra AvcıYüksek Orman Mühendisi · OMO Sicil No: 21525

Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.

Bu yazılara da göz atın

Doğrudan iletişim

Konuşalım.

Arsa, parsel veya ağacınızı anlatın; doğru belgeyi ve yolu birlikte belirleyelim.

0532 610 81 52