Damlama Sulama Sistemi: Boru, Damlatıcı ve Filtre Seçimi

Damla sulama, suyu düşük debiyle ve uzun sürede doğrudan kök bölgesine veren bir yöntemdir. Yaprak ve gövde ıslanmadığı için mantar hastalığı baskısı azalır, buharlaşmayla kaybolan su düşer. Ancak sistemin yıllarca sorunsuz çalışması, marketteki hazır setten değil, boru, damlatıcı, filtre ve basınç düşürücünün bahçeye göre seçilmesinden gelir.

Burada bu parçaların nasıl seçileceğini anlatıyoruz. Bahçenin bölgelere ayrılması ve su basıncının ölçülmesi planlama işidir; onu otomatik sulama sistemi kurmadan önce yazısında topladık. Sistemi sizin için projelendirip kurduğumuz hizmetin kapsamı otomatik sulama sistemi kurulumu sayfasındadır.

Damla sulama hangi alanda doğru seçimdir?

Çim altına gömülen damla sistemleri de vardır; spor sahası gibi büyük projelerde kullanılır. Ev bahçesinde maliyeti ve bakım güçlüğü nedeniyle standart çözüm değildir.

16 mm mi 20 mm boru mu seçilmeli?

Önce iki boruyu ayırmak gerekir. Ana hat, sudan gelen ve bölgeleri besleyen daha kalın borudur. Yan hatlar ise bitkilerin yanından geçen ve üzerinde damlatıcı bulunan damlama borularıdır. 16 mm ve 20 mm seçimi bu yan hatlar içindir.

Ev ve villa bahçelerinin çoğunda 16 mm yeterlidir. Hat uzadıkça ya da tek hattan çok sayıda damlatıcı beslemek gerektikçe 20 mm devreye girer.

Damlatıcı debisi ve aralığı nasıl seçilir?

Su toprakta iki yöne hareket eder: yerçekimiyle aşağı, kılcallıkla yana. Kumlu toprakta su hızla derine iner ve yana az yayılır; killi toprakta yana geniş yayılır. Damlatıcı aralığı bu yüzden toprağa göre seçilir. Yanlış aralık, hat boyunca hiç ıslanmayan şeritler bırakır.

Damlatıcı debisinde yaygın değerler saatte 2, 4 ve 8 litredir. Killi toprakta yüksek debili damlatıcı kullanmak, suyun toprağa girebileceğinden hızlı gelmesi ve yüzeyde birikmesi demektir. Çit ve tarh için damlatıcıları borunun içine belli aralıklarla yerleştirilmiş hazır damlama borusu, ağaç ve saksı için boruya sonradan takılan damlatıcı daha kullanışlıdır.

Basınç ayarlı (PC) damlatıcı ne zaman gerekir?

Standart damlatıcıda debi basınca bağlıdır. Hat uzadıkça basınç düşer ve hattın sonundaki bitki başındakinden az su alır; eğimli arazide fark büyür. Basınç ayarlı damlatıcı, üründen ürüne değişen bir basınç aralığında sabit debi verir. Arazi eğimliyse, hat uzunsa ya da teraslı bahçedeki gibi bitkiler farklı kotlardaysa tercih edilir. Düz ve küçük bir bahçede standart damlatıcı yeterlidir. Bazı basınç ayarlı damlatıcılarda sulama bitince hattın boşalmasını önleyen bir özellik de bulunur; eğimli bahçede alçaktaki damlatıcıların sulamadan sonra akmaya devam etmesini engeller.

Bir damla hattı en fazla kaç metre olabilir?

Herkese uyan bir sayı yoktur. En uzun hat boyu giriş basıncına, damlatıcı debisine ve aralığına göre değişir; üreticiler her ürün için bu değerleri tablo olarak yayımlar. Plan, kullanılacak ürünün tablosuna göre yapılır. “16 mm boruda hat en fazla şu kadar olur” diye ezberlenen bir sayı, başka bir üründe yanlış çıkar.

Tablolardan çıkan genel ders şudur: damlatıcı aralığını seyreltmek ya da debiyi düşürmek, aynı basınçta hattı uzatır. Hat yine de yetmiyorsa ikiye bölünür, ortadan beslenir ya da iki ucu ana hatta bağlanarak halka yapılır.

Basınç düşürücü neden gerekir?

Damla sulama düşük basınçlı bir sistemdir; standart damlatıcılar genel olarak 1-2 bar aralığında çalışır. Şehir şebekesinin basıncı ise çoğu zaman bunun üzerindedir. Regülatör olmadan bağlanan hatta damlatıcılar yerinden çıkar, bağlantılar sızdırır, akış düzensizleşir.

Doğru sıra şöyledir: su girişi, filtre, basınç düşürücü, sonra damla hattı. Filtrenin önce gelmesi, regülatörün de kirden korunmasını sağlar. Vanayı kısarak basıncı düşürmeye çalışmak kalıcı bir çözüm değildir; vananın konumu değiştiğinde basınç da değişir.

Hangi filtre seçilmeli?

Damlatıcının su geçen deliği çok küçüktür. Sudaki kum, silt, kireç ya da alg parçası bu deliği tıkar. Tıkanan damlatıcı hemen fark edilmez; bitkiler sırayla sararır ve sorun çoğu zaman yaz ortasında görülür.

• Filtre inceliği: Damlama borusu için genel olarak en az 120 mesh istenir. Damla bantta daha ince filtre gerekir. Kesin değer damlatıcının teknik föyündedir.
• Filtre tipi: Konut bahçesinde en yaygın olanları disk ve elek filtredir. Kuyu suyunda kum varsa önüne kum ayırıcı (hidrosiklon) konur.
• Temizleme zamanı: Filtrenin iki yanına manometre takılırsa kirlenme ölçülebilir. Giriş ile çıkış arasındaki fark genel olarak yaklaşık 0,5 bara çıktığında filtre temizlenir.

Damlatıcılar neden tıkanır, nasıl önlenir?

Kök girişinde çoğu kişiye ters gelen nokta şudur: kökler suya doğru büyür, yani eksik sulama kök girişinin nedenlerinden biridir. Sistemi “idareli kullanayım” diye kısmak, damlatıcıları kökle tıkatan davranıştır.

Kimyasal hat temizliği ev kullanıcısının deneme yapacağı bir işlem değildir; su analizi, üretici talimatı ve yetkin uygulayıcı gerekir. Asit ve klor ürünleri karıştırılmaz; ev kullanıcısı filtre temizliği ve hat sonu yıkamasıyla sınırlı kalmalıdır. Asit her zaman suya eklenir, su asite eklenmez. Polietilen boru bu işleme dayanıklıdır, metal parçalar zarar görebilir. Emin değilseniz bu işi uzmanına bırakın.

Damla hattının bakımı nasıl yapılır?

Yan hatların uçları belli aralıklarla açılır ve içerideki birikinti dışarı atılır. Yaygın öneri birkaç haftada bir yıkamadır; ölçüt süre değil, uçtan çıkan suyun berraklaşmasıdır. Gübre ya da başka bir madde hatta verildiyse ardından hat mutlaka yıkanır. Filtre de aynı düzenle temizlenir.

Sezon sonunda damla hattı da kışa alınır. Boşaltma, basınçlı havayla tahliye ve sezon başında sistemin yeniden açılması bütün sulama sistemi için ortak bir iştir; adımlarını sulama sistemi arızaları ve mevsimlik ayar yazısında anlattık.

Bir bitkiye ne kadar su gittiği nasıl hesaplanır?

“Kaç litre vermeliyim” sorusunun cevabı ise tek bir sayı değildir. Bitki türüne, taç büyüklüğüne, toprağın su tutma gücüne, mevsime ve yağışa bağlıdır. İnternette dolaşan “ağaca günde şu kadar litre” önerileri, sizin bahçenizin toprağını ve iklimini bilmeden verilmiş sayılardır.

Pratik yol şudur: bir sulamanın ardından küçük bir kürekle 20-30 cm derinliğe inin ve ıslaklığın kök bölgesine ulaşıp ulaşmadığına bakın. Islaklık yüzeyde kalıyorsa süre kısadır, çok derine kaçıyorsa uzundur. Süreyi bu geri bildirime göre ayarlamak, hazır bir tabloya uymaktan daha doğru sonuç verir.

Damla hattında en sık yapılan seçim hataları nelerdir?

• Filtre koymamak ya da yetersiz incelikte filtre seçmek. Damlatıcılar ilk sezonda tıkanır.
• Basınç düşürücü kullanmamak. Bağlantılar sızdırır, damlatıcılar yerinden çıkar.
• Yeni dikilmiş fidanla yerleşik ağaca, tarhla çalı grubuna aynı debiyi vermek.
• Tek hatta ürün tablosunun izin verdiğinden fazla damlatıcı bağlamak. Hattın sonu yetersiz su alır.
• Toprağa bakmadan damlatıcı aralığı seçmek.
• Ağacı tek damlatıcıyla sulamak. Kökler tek noktada toplanır, ağacın tutunması zayıflar.
• Isıl genleşmeye pay bırakmamak. Polietilen boru sıcakta uzar, soğukta kısalır; pay bırakılmayan bağlantılar zamanla çeker ve sızdırır.

Sık sorulanlar

Ömer Buğra AvcıYüksek Orman Mühendisi · OMO Sicil No: 21525

Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.

Bu yazılara da göz atın

Bahçe ve Peyzaj · 6 dk

Otomatik Sulama Sistemi Kurmadan Önce

Bahçe ve Peyzaj · 7 dk

Sulama Sistemi Arızaları

Bahçe ve Peyzaj · 6 dk

En iyi çit bitkisi hangisi? Leylandi mi, limon servi mi?