Otomatik Sulama Sistemi Kurmadan Önce

Kısa cevap: Otomatik sulama sisteminin başarısı boru ve fıskiye markasında değil, projelendirmede belirlenir. Sistem kurulmadan önce üç şeyin bilinmesi gerekir: mevcut su basıncı, saatlik debi ve bahçenin hangi bölgelere ayrılacağı. Bu üçü hesaplanmadan kurulan sistemler ya bazı noktaları hiç sulamaz ya da kurulduktan bir yıl sonra sökülür.

Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra Avcı anlatıyor. Avcı Mühendislik olarak sulama sistemini bahçenin bitki ve toprak yapısına göre projelendiriyoruz.

Sık yaşanan senaryo

Bahçeye sistem kuruluyor. İlk aylarda sorun görünmüyor. Yaz gelince fark ediliyor: bahçenin uzak köşesindeki fıskiyeler zar zor dönüyor, oradaki çim sararmaya başlıyor. Sebep genelde arıza değil. basınç yetersizliği. Aynı hatta kapasitesinin üzerinde fıskiye bağlanmış.

Bu, sonradan "bir fıskiye daha ekleyelim" diyerek çözülmez; hattın yeniden bölünmesi gerekir. Yani kazı, yeniden döşeme ve çoğu zaman çimin bozulması.

Kurulumdan önce cevaplanması gereken 3 soru

1. Su basıncınız kaç bar?

Her fıskiyenin çalışmak için ihtiyaç duyduğu bir minimum basınç vardır. Basınç düşükse fıskiye tam açılmaz, atış mesafesi kısalır ve aralarda sulanmayan boşluklar kalır. Basınç fazlaysa su zerreleşir, rüzgârda uçar ve toprağa ulaşmaz.

Ölçüm kurulumdan önce yapılır; sonuca göre basınç düşürücü veya pompa gerekip gerekmediği belirlenir.

2. Saatte kaç litre su verebiliyorsunuz?

Basınç kadar önemli olan debidir. Şebekenin verebildiği su miktarı, aynı anda kaç fıskiyenin çalışabileceğini belirler. Bu sayı, sistemin kaç bölgeye ayrılacağının matematiksel karşılığıdır.

3. Bahçe kaç bölgeye ayrılacak?

Bu, sistemin en kritik kararıdır. Bölgeleme yalnızca su yetmediği için yapılmaz; farklı bitkilerin farklı su ihtiyacı olduğu için yapılır.

• Çim alanı ile ağaç/çalı grubu aynı hatta olmamalıdır. Çim sık ve az, ağaç seyrek ve derin sulama ister. Aynı programda çalıştırıldığında biri fazla, diğeri az su alır.
• Güneşli alan ile gölgeli alan ayrı bölge olmalıdır. Aynı süre verildiğinde gölgedeki alan sürekli ıslak kalır, mantar hastalığı başlar.
• Eğimli alanlar ayrılır; su aşağı akar, üst kısım susuz kalır.

Fıskiye mi, damla sulama mı?

İkisi rakip değil, farklı işler için farklı araçlardır. Doğru kurulmuş bir bahçede genelde ikisi birlikte bulunur:

• Fıskiye (sprinkler): geniş ve homojen yüzeyler için. Yani çim. Suyu havadan dağıtır.
• Damla sulama: ağaç, çalı, çiçek tarhı ve mevsimlik alanlar için. Suyu doğrudan kök bölgesine verir; yaprağı ıslatmadığı için hastalık riskini düşürür ve buharlaşma kaybı çok azdır.

Ağaç ve çalıları fıskiyeyle sulamak yaygın bir hatadır: su yaprakları ıslatır, gövde dibinde birikir ve kök bölgesinin derinine inmez.

Sistemin bileşenleri (ne için para ödüyorsunuz?)

• Kontrol ünitesi (kumanda): hangi bölgenin ne zaman, ne kadar sulanacağını yöneten beyin.
• Vanalar (selenoid): her bölgeyi açıp kapatan elektrikli vanalar.
• Ana ve tali hatlar: boru güzergâhı ve çapları. Debiye göre hesaplanır.
• Fıskiye ve damla hatları: alan tipine göre seçilir.
• Filtre ve basınç regülatörü: özellikle damla sulamada tıkanmayı önler.
• Yağmur sensörü: yağış varken sistemi durdurur. Küçük bir kalemdir ama su faturasında en hızlı geri dönen parçadır.
• Drenaj/boşaltma vanaları: kışın hattı boşaltmak için. Yokluğu donma nedeniyle boru patlaması demektir.

Maliyeti belirleyen unsurlar

Sabit bir fiyat vermek mümkün değil; maliyet şunlara göre değişir:

• Sulanacak alanın büyüklüğü ve şekli (parçalı bahçe, düz alandan daha fazla bölge ister)
• Bölge sayısı. Her bölge ayrı vana ve ayrı hat demektir
• Mevcut basınç yeterli mi, pompa/hidrofor gerekiyor mu
• Zeminin durumu: kurulum çim serilmeden önce mi, sonra mı? Sonradan kurulum kazı ve zemin onarımı ekler.
• Su kaynağı: şebeke, kuyu veya depo
• Otomasyon seviyesi (basit zamanlayıcıdan sensörlü sisteme)

En büyük tasarruf kalemi zamanlamadır: bahçe düzenlemesiyle eş zamanlı kurulan sistem, sonradan kurulanın belirgin biçimde altında maliyetlenir. Bkz. villa bahçesi düzenleme: hangi sırayla yapılır

Beş yaygın hata

1. Çim ile ağacı aynı bölgeye koymak. İkisinin su ihtiyacı taban tabana zıttır.
2. Basınç hesaplamadan fıskiye eklemek. Hattın sonundaki fıskiyeler zayıf çalışır.
3. Yağmur sensörü koymamak. Sistem yağmurda da çalışır; hem su israfı hem bitki için zararlı.
4. Kışa hazırlık düşünmemek. Boşaltma vanası olmayan hatlar donda patlar.
5. Kurulumu bitirip programı varsayılan bırakmak. Nisan ayının programı ağustosta çalışmaya devam eder.

Sistem kurulduktan sonra iş bitmiyor

Otomatik sulama "kur ve unut" değildir. Mevsime göre program değişir, filtreler temizlenir, fıskiye başlıkları ayarlanır, kışın hat boşaltılır. Bu bakımın yapılmadığı sistemler birkaç yıl içinde işlevini kaybeder.

Devamı: çim bakımı: doğru sulama nasıl olmalı · periyodik bahçe bakımı

Sisteminizi kurmadan önce projelendirelim

Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra Avcı yönetiminde; site, villa ve kurumsal bahçelerde sulama sistemi öncesi saha değerlendirmesi yapıyor, basınç–debi ölçümüne göre bölgeleme planını çıkarıyoruz. Mevcut sistemi olan bahçelerde ise neden verim alınamadığını yerinde tespit ediyoruz.

☎ Ara: 0532 610 81 52 · ✉ E-posta: info@av.ci

İlgili içerikler:

• Çim Bakımı: Biçme, Sulama, Gübreleme
• Villa Bahçesi Düzenleme: Nereden Başlanır?
• Periyodik Bahçe Bakımı
• İstanbul Bahçe Bakım Takvimi

Sıkça Sorulan Sorular

Otomatik sulama sistemi kurmadan önce ne bilinmeli?
Su basıncı, saatlik debi ve bahçenin kaç bölgeye ayrılacağı. Bu üçü ölçülmeden yapılan kurulumlarda bazı alanlar yetersiz sulanır.

Çim ve ağaçlar aynı hatta sulanabilir mi?
Sulanmamalı. Çim sık ve yüzeysel, ağaç seyrek ve derin sulama ister. Aynı hatta bağlandıklarında biri fazla, diğeri az su alır.

Fıskiye mi damla sulama mı daha iyi?
İkisi farklı iş için. Fıskiye çim gibi geniş yüzeyler için, damla sulama ağaç, çalı ve tarhlar için uygundur. İyi bir bahçede genelde ikisi birlikte kullanılır.

Sulama sistemi ne kadara kurulur?
Sabit fiyat yoktur. Alan büyüklüğü, bölge sayısı, basınç durumu ve kurulumun bahçe yapımıyla eş zamanlı olup olmaması maliyeti belirler. Sonradan kurulum kazı ve zemin onarımı nedeniyle daha pahalıdır.

Yağmur sensörü gerekli mi?
Küçük maliyetli ama en hızlı geri dönen parçalardan biri. Yağış varken sistemi durdurur; hem su israfını hem aşırı sulamayı önler.