İstanbul bahçe bakım takvimi
İstanbul iklimine göre bahçede ay ay yapılacak işler: budama, gübreleme, sulama, çim ve ağaç kontrolü; kar, don ve kış budaması için ayrı bir kış bölümü.
İstanbul bahçe bakım takviminde işin çoğu dört dönemde toplanır: Aralık – Şubat arasında yaprak döken ağaçların kış budaması ve sulama sisteminin boşaltılması, Mart’ta sulamanın devreye alınması ve ilk gübreleme, Eylül’de çim tohumlama ve sonbahar gübresi, Ekim ve Kasım’da kış fırtınalarından önce ağaç risk kontrolü. Yazın ağır budama yapılmaz, toprağa azot verilmez.
İçindekiler
İstanbul’da bahçe bakımının takvimi üç şeye göre kurulur: ağaçların dinlenme ve uyanma dönemi, çimin sıcaklık isteği ve kışın lodos, fırtına ve kar dönemi. Bahçe bakımında pahalı hatalardan biri işi yanlış ayda yapmaktır: yazın ağır budanan ağaç zayıflar, Ağustos’ta atılan çim tohumu sıcağa yakalanır, kışa suyu boşaltılmadan giren sulama hattı donda çatlar.
Bu hataların çoğu bilgi eksikliğinden değil, takip eksikliğinden doğar. Takvim, işi kimin yaptığından bağımsız olarak neyin ne zaman yapılacağını sabitler; periyodik bahçe bakımı sözleşmesinde bu takvim yazılı kapsamın iskeletidir. Aşağıdaki program İstanbul’un ılıman, yağışlı kışına ve sıcak, kurak yazına göre hazırlandı; bahçedeki tür dağılımı ve o yılın havası tarihleri bir iki hafta kaydırabilir.
İstanbul’da bahçede hangi ay ne yapılır?
| Ay | Yapılacak iş | Neden o ay |
|---|---|---|
| Ocak | Yaprak döken ağaçlarda kış budaması, kuru dal temizliği; kar ve don takibi | Ağaç dinlenmede, dal yapısı yapraksız net görünür; mantar bulaşması bu dönemde azdır |
| Şubat | Türüne göre meyve ağacı budaması, gözler uyanmadan kış mücadelesi, toprak numunesi | Tomurcuklar kabarmadan önceki son uygun dönem |
| Mart | Sulama sistemini deneyip devreye alma, ağaçlara ilk gübre, çim tırmıklama | Kök ve sürgün uyanıyor; besin ve su şimdi hazır olmalı |
| Nisan | Erken çiçek açan çalı ve ağaçların çiçek sonrası budaması, ilk çim biçimi, yabani ot | Zararlılar görünmeye başlar; erken fark edilen sorun küçük kalır |
| Mayıs | Zararlı ve hastalık takibi, malç serme, sulamayı yaz ayarına alma | Sıcaktan önce toprağın nemini korumanın en ucuz yolu malçtır |
| Haziran | Düzenli biçim, sulama süresi ayarı, kuraklık stresi takibi | Su ihtiyacı hızla artar; ayarsız sistem ya boşa akar ya yetmez |
| Temmuz | Sulama denetimi, çimi biraz daha uzun biçme; toprağa azot verilmez | Kısa biçilen çim ve yüzeydeki kök yaz sıcağında yanar |
| Ağustos | Sulama ve biçim; ağır budama yapılmaz, kuru ve kırık dal alınır | Yaz budaması ağacı sıcakta yaprak alanından mahrum bırakır |
| Eylül | Çim tohumlama ve boşluk onarımı, azotu düşük sonbahar gübresi, sulamayı azaltma | Toprak ılık, hava serin: çim için yılın en uygun ayı |
| Ekim | Ağaç risk kontrolü, yaprak toplama, soğanlı bitki ve fidan dikimi | Kış fırtınalarından önce müdahale için zaman kalır |
| Kasım | Organik gübre, don hassas türlerin korunması, sütun formlu ibrelilerin bağlanması, son biçim | İlk don ve kar öncesi hazırlık |
| Aralık | Sulama hattını boşaltma, alet bakımı, yaprak döken ağaçlarda kış budamasının başlaması | Donan su boruyu çatlatır; ağaçlar dinlenmeye geçmiştir |
Bahçenizde çim, sulama hattı ve olgun ağaç bir aradaysa tablodaki ayların hangisinde sizin bahçenizde iş çıkacağını birkaç fotoğraf ve konumla ücretsiz işaretleyelim.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Takvimde kaçırılmaması gereken dört dönem hangisi?
Takvimin tamamını uygulayamıyorsanız bile şu dördünü kaçırmayın. Ay içindeki don, kar ve fırtına uyarılarını Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden izlemek dönemi doğru günle eşleştirmeyi kolaylaştırır.
Kış budaması: Aralık – Şubat
Yaprak döken ağaçlar dinlenirken budanır: dal yapısı görünür, ağaç öz su kaybetmez, ilkbaharda sürgünle birlikte yara kapanmaya başlar. Sert don olan günlerde makas kullanılmaz. Meyve ağaçlarında her türün dönemi farklıdır; tür tür dönemler meyve ağacı budama takvimi yazısında.
Sulamayı devreye alma ve ilk gübre: Mart
Kışı boş geçiren sulama sistemi Mart’ta bölge bölge çalıştırılıp denenir. Sızıntı, tıkalı damlatıcı ve basınç düşüşü şimdi fark edilmezse Haziran’da kuruyan bitkiyle anlaşılır. Ağaçların azotlu gübresi de bu dönemde, gözler uyanırken verilir; hangi gübrenin ne zaman verileceği ağaçlara gübre ne zaman verilir yazısında.
Çim tohumlama: Eylül
Çim için yılın en uygun ayı Eylül’dür: toprak yazdan ılık kalmıştır ama hava serinlemiştir. İlkbaharda atılan tohum kökünü derine indirmeden yaz sıcağına yakalanır. Seyrelen alanlar bu ayda onarılır, sonbahar gübresi potasyum ağırlıklı verilir. Biçme, sulama ve havalandırma ayrıntısı çim bakımı yazısında.
Ağaç risk kontrolü: Ekim ve Kasım
En çok atlanan iş budur. Kontrol Ekim’de yapılırsa riskli dalın budanması ya da gerekiyorsa izinli kesim için zaman kalır; kış ortasına kalırsa iş, fırtınadan sonra hasar tespitine döner. Kontrolde nelere bakıldığını fırtına öncesi ağaç kontrolü yazısında anlattık.
Çim ve çalı gözle takip edilebilir. Ağaç farklıdır: gövdesi sağlam görünen bir ağaç içeriden çürümüş olabilir ve bunu dışarıdan anlamak her zaman mümkün değildir. Şüphe varsa gövde içi akustik tomografiyle ölçülür; kesim ya da budama kararı tahminle değil ölçümle verilir.
Kış aylarında bahçe ve ağaçlar nasıl korunur?
Kış bahçenin uyuduğu değil, en çok zarar gördüğü dönemdir. İstanbul’da kar çoğu zaman sulu ve ağır yağar, lodos ve fırtına dalları zorlar, ani soğuk dalgaları hassas türleri yakar. Kırılan dalın ve donan kökün tedavisi yoktur; bu yüzden kışın işi önlemdir.
Kar yükü dalları nasıl kırar?
Yaprak döken ağaçlar kışın çıplak olduğu için az kar tutar. Risk herdemyeşillerdedir. Leylandi ve limon servi gibi sütun formlu türler karı içinde tutar; ağırlık arttıkça dallar dışa açılır ve ağacın formu kalıcı olarak bozulabilir. Sedir ve ladinin yatay dallarında biriken kar dalı büker. Zeytin ve manolya gibi geniş yapraklı herdemyeşiller de hızla kar toplar.
- Sütun formlu ibreliler kıştan önce, Kasım’da, gövdeye yumuşak bir iple sarmal biçimde bağlanır; dallar dağılmaz, yük gövdeye aktarılır. İp ilkbaharda çözülür.
- Kar yağarken ya da hemen sonra, kar yumuşakken dallar aşağıdan uzun bir sapla hafifçe sarsılır. Buz tutmuş kar zorlanmaz.
- Kırılan dal, kırık yerinden temiz bir kesimle alınır; yırtık bırakılmaz.
Dondan korunmak için neler yapılır?
Toprak donduğunda kök suyu alamaz; yaprağını kışın da koruyan bitki bu dönemde susuz kalır. Palmiyeler, zeytin, narenciye, begonvil ve sikas gibi türler sert soğuk dalgalarında zarar görebilir. Don uyarısı geldiğinde bu bitkilerin tacı, nefes alan, beyaz, dokusuz bir don örtüsüyle (tarım telası) sarılır. Naylon poşet geçirilmez: nefes almayan naylon gündüz içeride nem biriktirir, gece bu nem donarak bitkiye zarar verir.
Kök boğazı, yani gövdenin toprağa girdiği yer, en hassas bölgedir. Ağacın dibine çam kabuğu, saman ya da kuru yaprakla kalın bir malç serilir; malç toprağı yorgan gibi örter, don toprağa daha geç işler. Malç gövdeye yaslanmadan serilir, gövdenin dibinde boşluk bırakılır.
Kışın hangi ağaçlar budanır, hangileri budanmaz?
Elma, armut ve ayva gibi yaprağını döken meyve ağaçları, çınar ve akçaağaç kışın, dinlenirken budanabilir. Erguvan, manolya, süs kirazı ve ortanca gibi baharda erken çiçek açanlar ise çiçek tomurcuklarını kış boyunca dallarında taşır; kışın budanırlarsa o yılın çiçekleri kesilip atılmış olur. Bunlar çiçeklerini döktükten sonra budanır. Don uyarısı olan günlerde hiçbir ağaçta kesim yapılmaz; donan kesim yüzeyinde doku ölür. Yüksek ağaçlarda kış budamasını ağaç bakımı ve budama hizmetimizde, ekibimizdeki sepetli vinç ve arboristle yapıyoruz.
Kış mücadelesi ne zaman yapılır?
Birçok zararlı ve mantar hastalığı kışı kabuk çatlaklarında ve yere dökülen yaprakların altında geçirir. Bu yüzden meyve ağaçlarında sonbaharda yaprak dökümünden sonra ve kış sonunda gözler uyanmadan kış mücadelesi yapılır. Bordo bulamacı gibi bakırlı uygulamalar da bu gruptadır ve birer bitki koruma uygulamasıdır: ruhsatlı ürünle, etiketindeki dönem ve dozla yapılır. Kurallar ağaç ilaçlama yazısında. Yere dökülen hastalıklı yapraklar toplanıp bahçeden çıkarılır.
Kışın çime ve sulamaya ne olur?
Kışın çimin biraz sararması normaldir. Asıl zarar, donmuş ya da kırağı düşmüş çimin üzerinde yürümekten gelir: donmuş yaprak basıldığında kırılır ve ayak izleri ilkbahara kadar kahverengi leke olarak kalır. Kışa girerken son biçim biraz daha uzun bırakılır, dökülen yapraklar çimin üzerinde bekletilmez, çünkü ıslak yaprak altındaki çim havasız kalıp mantarlanır.
Kış kurak geçerse leylandi, servi, zeytin ve limon gibi herdemyeşiller sulanır; bu bitkiler kışın da su kaybeder ve susuz bitki dona daha dayanıksızdır. Sulama donsuz bir günün öğle saatlerinde yapılır; donmuş toprağa su verilmez. Otomatik sulama hattı ise boşaltılmış kalır, kış sulaması elle yapılır.
Takvimde en sık yapılan hatalar neler?
- Yazın ağır budama. Ağacın en çok yaprağa ihtiyaç duyduğu dönemde yaprak alanı azalır, açılan yara sıcakta strese girer.
- Çimi çok kısa biçmek. Kısa çim toprağı güneşe açar; kök yaz sıcağında yanar, yabani ot boşluğu doldurur.
- Sık ve az sulama. Kök yüzeyde kalır ve bitki kuraklığa dayanıksız olur. Seyrek ve derin sulama kökü aşağı indirir.
- Gövde dibine malç yığmak. Kök boğazı sürekli nemde kalır ve çürüme başlar.
- Sulama hattını kışa dolu bırakmak. Donan su boruyu ve vanayı çatlatır; her yıl tekrarlanan ama tamamen önlenebilir bir masraftır.
Takvimi bilmek ile uygulamak arasındaki fark, birinin bu işi üstlenmesidir. Sözleşmeli bakımda sırası gelen iş hatırlatılır, yapılır ve her ziyaretten sonra fotoğrafla raporlanır; yönetim ya da bahçıvan değişse de bahçenin bakım geçmişi kayıtta kalır.
Bahçenizi yerinde görüp bu takvimden hangi işlerin, hangi ziyaret sıklığıyla yürüyeceğini kalemli bakım teklifine yazalım. Yerinde inceleme randevusunu 24 saat içinde veririz; İstanbul içinde bu inceleme ücretsizdir.
Fotoğraf ve konumla ön değerlendirme ücretsiz · Teklif 24 saat içinde · OMO Sicil No: 21525Sık sorulanlar
İstanbul'da ağaç budama ne zaman yapılır?
Yaprak döken ağaçlar dinlenme döneminde, çoğunlukla Aralık ile Şubat arasında, sert don olmayan günlerde budanır. Erguvan, manolya ve süs kirazı gibi erken çiçek açanlar çiçeklerini döktükten sonra budanır; kışın budanırlarsa o yılın çiçeği gider. Herdemyeşillerde kış sonu ile ilkbahar başı seçilir. Yazın ağır budama yapılmaz, kuru ve kırık dal her mevsim alınır.
Çim tohumu ne zaman atılır?
İstanbul’da çim tohumu için en uygun dönem Eylül ile Ekim başıdır: toprak yazdan ılık kalmıştır, hava serinlemiştir ve sonbahar yağışları başlar. İkinci seçenek Mart ile Nisan’dır; bu dönemde çimlenen genç çim, kökü derine inmeden yaz sıcağına yakalanabilir ve daha çok sulama ister. Yaz ortasında tohum atılmaz.
Bahçe gübresi yılda kaç kez verilir?
Tek bir sayı yoktur; bitki grubu ve toprak belirler. Ağaçlarda çoğu zaman iki ana uygulama yapılır: dinlenme döneminde organik ve fosforlu taban gübresi, ilkbaharda azot. Çimde ilkbahar ve sonbahar gübresi temeldir, yoğun kullanılan alanlarda yaz başında ölçülü bir ara uygulama eklenebilir. Sonbaharda azot ağırlıklı gübre verilmez.
Sulama sistemi ne zaman kapatılmalı?
İstanbul’da sulama sistemi don riski başlamadan, çoğu yıl Kasım sonu ile Aralık başında kapatılır. Kapatmak yetmez: hatlardaki su boşaltılır, vanalar ve açıkta kalan borular dona karşı korunur, zamanlayıcı kış ayarına alınır. Boşaltılmayan hat donda çatlayabilir. Kış kurak geçerse herdemyeşil ağaçlar donsuz bir günde elle sulanabilir.
Ağaç risk kontrolü hangi ay yapılmalı?
Ekim ya da en geç Kasım başında yapılmalıdır. Amaç, kışın sık görülen lodos, fırtına ve kar yükünden önce riskli dalı, çürümüş gövdeyi ya da açı değiştiren ağacı fark edip müdahale için zaman bırakmaktır. Kontrol kış ortasına kalırsa budama ve izin işleri fırtınaya yetişmeyebilir. Büyük bir fırtınadan sonra ağaçlara yeniden bakılır.
Kar yağdığında ağaçlardaki karı ne zaman temizlemeliyim?
Kar yağarken ya da yağış biter bitmez, kar henüz yumuşakken temizleyin. Dalı aşağıdan, uzun bir sapla hafifçe sarsarak karı düşürün; dala sert vurmayın. Kar buz tuttuysa beklemek daha güvenlidir, çünkü donmuş dal kolay kırılır. Elektrik hattına yakın ya da yüksek dallarda kendiniz uğraşmayın.
Kışın ağaç sulanır mı?
Kış kurak geçerse sulanır. Yaprak döken ağaçlar kışın az su ister, ama leylandi, servi, zeytin ve limon gibi herdemyeşiller yaprak ve ibrelerinden su kaybetmeye devam eder. Toprak kuruysa, donsuz bir günün öğle saatlerinde, akşama kadar süzülecek kadar su verilir. Donmuş toprağa ve donlu geceden önce sulama yapılmaz.
Limon ağacım kışın dışarıda kalabilir mi?
Limon, narenciye içinde soğuğa en duyarlı türlerdendir. İstanbul’da güneye bakan, rüzgâr almayan bir duvar önünde ve don gecelerinde nefes alan bir örtüyle sarıldığında çoğu kışı geçirebilir; sert bir soğuk dalgasında yaprak ve genç sürgünler zarar görür. Saksıdaki limon, soğuk dönemde aydınlık ve serin bir kapalı alana alınmalıdır.
Kaynaklar
Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.
