Tapulu Arazide İzinsiz Ağaç Kesme Cezası ve Tazminat Bedeli (2026)

Kendi bahçenizdesiniz, elinizde motorlu testere var. “Tapu benim, ağaç benim, kim ne karışır?” diye düşünüyorsunuz. Oysa parsel orman sayılıyorsa, ağaç zeytinse, ağaç başkasınınsa ya da belediye kesimi izne bağlamışsa yaptırım ağırdır.

Aşağıda önce durumları tek tabloda topladık, sonra her birinin dayanağını ve ağacı yasal yoldan kesmenin adımlarını anlattık. Tutarlar 2026 yılına göredir; zeytin için yazılan 60 TL ise 3573 sayılı Kanun’daki taban tutardır.

Duruma göre ne olur? 2026 özet tablo

Tablodaki ilk iki satır en sık görülen durumdur ve çoğu kişinin korkusunun aksine bir ceza satırı değildir. Sorun, orman türü ağacın işlem dosyası olmadan kesilip odunun belgesiz taşınması ya da parselin orman sayıldığının bilinmemesidir.

“Tapu benim, ağaç neden izne tabi?”

6831 sayılı Orman Kanunu’nun 116. maddesi, orman sayılmayan tapulu taşınmazdaki ağaçtan sahibinin yararlanmasını düzenler. Uygulaması 10 Aralık 2020 tarihli yönetmeliktedir: devlet ormanlarında yetişen türlerden (çam, meşe, kayın, gürgen, sedir gibi) bir ağacı kesip taşımak için bir işlem dosyası hazırlanır. Dosyanın şeflikteki kontrolünü, tutanağı ve odunun taşınmasını aşağıda adım adım anlattık. Tapu mülkiyeti kanıtlar; kesimi ve taşımayı bu dosya yasal kılar. Çam için ayrıntı çam ağacı kesme cezası yazısında.

İl, ilçe ve belde merkezlerindeki taşınmazlarda dosyayı orman işletme şefliği heyeti ya da ormancılık bürosu hazırlar; büronun hazırladığı dosya TMMOB Orman Mühendisleri Odası onayından geçer. Bu dosyayı sizin adınıza hazırlayıp şefliğe sunduğumuz hizmetin ayrıntısı tapulu kesim sayfasında, tutanaktan sonra ağacı kontrollü indirdiğimiz iş İstanbul’da izinli ağaç kesimi sayfasındadır.

Muafiyet de aynı kurallardadır: meyve ağaçlarıyla örtülü tapulu yerlerde, devlet ormanlarında yetişmeyen türden ağaçlar (elma, armut, şeftali gibi) herhangi bir kayda tabi olmadan kesilip taşınabilir. Fıstık çamlıkları ve palamut meşelikleri bu muafiyetin dışındadır. Ceviz ve aşılı kestanenin kesimine her yıl 15 Kasım ile 15 Mart arasında izin verilir; kuru ya da doğal afetle devrilmiş ağaçta dönem aranmaz. Ayrıntısı ceviz ağacı kesme cezası yazısında.

Parsel orman sayılıyorsa ceza nedir?

Tapulu bir parsel orman kadastrosunda orman sınırı içinde kalabilir. Bu durumda ağaç özel bir bahçe ağacı gibi değil, orman ağacı gibi değerlendirilir ve 6831 sayılı Kanun’un 91. maddesi uygulanır: dikili ağacı kesen, kökünden söken ya da hayatiyetini sona erdirecek şekilde zarar veren kişiye 3 ay – 5 yıl hapis ve 1.000 güne kadar adli para cezası verilir.

• Kesim motorlu testere gibi motorlu bir araçla yapılmışsa ceza bir kat artırılır.
• Kesilen fidansa ceza bir kat artırılır.
• Ağaç yalnız yakacak odun veren nitelikteyse ceza yarı oranında indirilir.

Bu bir idari para cezası değil, adli bir yargılamadır. Orman idaresi ayrıca zararı ve ağaçlandırma giderini ister, kesilen emvale el konulur. Orman içinde yer açma ve işgal ayrı bir suçtur; onu orman açma ve işgal suçu yazısında anlattık.

Parselin orman sayılıp sayılmadığını tapudaki cins bilgisi tek başına göstermez. Orman kadastro haritasına ve bağlı olunan orman işletme şefliğine bakmak gerekir. Kesimden önce yapılacak ilk iş budur.

Zeytin ağacı ve belediye kuralları neden ayrı?

Zeytin ağacı 3573 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle korunur: Tarım ve Orman Bakanlığı’nın fenni gerekçeye dayanan izni olmadan kesilemez, sökülemez ve kesin zaruret yoksa izin de verilmez. Kanundaki idari para cezası ağaç başına yazılıdır ve her yıl yeniden değerleme oranında artar. Arsasında zeytin olanların seçeneklerini zeytin ağacı kesmek yasak mı yazısında topladık.

Belediye kuralı orman mevzuatından ayrıdır. Bazı ilçe belediyeleri özel mülkteki ağacın kesimini ya da budamasını kendi izin ve ücret tarifesine bağlar. Belediyenin kuralına aykırı kesimde Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca idari para cezası verilebilir. Bu yüzden kesim öncesinde ilçe belediyesinin park ve bahçeler müdürlüğüne sormak, orman işletmesine başvurmak kadar gereklidir.

Ağaç bir apartmanın ya da sitenin ortak bahçesindeyse kat maliklerinin ortak malıdır: yönetici ya da tek bir kat maliki onu kendi başına kestiremez, karar kat malikleri kurulunda alınır. Kurul kararından belediye başvurusuna kadar adımları site ve apartman bahçesinde ağaç kesimi yazısında anlattık.

Komşunuz ya da başkası ağacınızı kestiyse ne yapmalısınız?

Bu durumda mağdur sizsiniz. Başkasının ağacını kesmek Türk Ceza Kanunu’nun 152. maddesinde ağaçlar için sayılan nitelikli mala zarar verme suçudur: ceza 1 – 4 yıl hapistir ve soruşturma şikâyete bağlı değildir. Ceza davasından ayrı olarak ağacın değerini tazminat olarak isteyebilirsiniz.

İki taraf için de en önemli şey sahada kalan kanıttır: kütük, dip çapı, kesilen gövde ve tarihli fotoğraflar. Bunlar kaybolmadan ağacın türü, çapı ve değeri bağımsız bir raporla kayda geçmelidir. Dava sürecini izinsiz ağaç kesimi tazminat davası yazısında anlattık.

Tutanak tutulduysa ya da tazminat istendiyse hangi belge gerekir?

İdari yaptırım kararı ve tazminat talebi elinize ulaştığında ya da karşı taraf “zaten değersiz bir ağaçtı” dediğinde, dosyadaki tek ölçüm genellikle karşı tarafın ölçümüdür. Kesimden sonra sahada ne kaldığını bağımsız biçimde kayda geçiren bir belge yoksa tartışma rakam üzerinden değil, beyan üzerinden yürür.

Bu aşamada kullanılan belge ağaç değer ve hasar tespit raporudur. Sahada tür, gövde çapı, boy ve taç ölçülür; sağlık ve hasar durumu, fotoğraf ve koordinatla kaydedilir; hangi değerleme yaklaşımının neden seçildiği raporda açıkça yazılır. Ağaç kesilmiş olsa bile kütük ve dip çap gibi fiziksel bulgular varsa değerlendirme yapılabilir. Rapor teknik bir uzman görüşüdür; dosyada nasıl kullanılacağını avukatınızla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.

Ağaç tehlikeliyse izin beklemeden kesebilir miyim?

Hayır. Gövdesi çürümüş, eğilmiş ya da binaya ve yola sarkan bir ağaç da yukarıdaki kurallara tabidir; yalnız süreç farklı işler. Önce risk bir orman mühendisince belgelenir, sonra izin başvurusu yapılır, ardından kontrollü kesim gelir. Can ve mal için yakın bir tehlike varsa alan boşaltılır ve 112 üzerinden itfaiyeye ya da belediyeye haber verilir. Riskli ağacın değerlendirmesi ve kesimi tehlikeli ağaç kesimi sayfasındadır.

Ağacı yasal yoldan kesmek: adım adım

1. 1Türü ve parseli netleştirinAğaç devlet ormanında yetişen bir tür mü, parsel orman kadastrosu sınırı içinde mi, Boğaziçi ya da sit alanında mı? Kararın tamamı bu iki soruya bağlıdır.
2. 2Belediyenin kuralını sorunİlçe belediyesinin park ve bahçeler müdürlüğü özel mülkteki kesim için izin ya da ücret isteyebilir.
3. 3İşlem dosyasını hazırlatınOrman türü ağaç için dosya, orman işletme şefliği heyetince ya da ormancılık bürosunca hazırlanır; başvuru e-Devlet’teki OGM başvurusu ya da bağlı olunan şeflik üzerinden yapılır.
4. 4Kontrol ve tutanakŞeflik dosyayı kontrol edip tasdik eder; işletme şefi ya da görevlendirdiği memur bu dosyaya dayanarak tutanak düzenler.
5. 5Kesim ve odunun taşınmasıKesim tutanak düzenlendikten sonra yapılır. Odun parselin bulunduğu belde, köy ya da mahallede kullanılacaksa ayrıca damga ve nakliye tezkeresi aranmaz; satılacaksa keşif, damga ve nakliye işlemi yapılır.

Hangi ağaç için hangi kuruma gidileceğini tür tür bahçemdeki ağacı nasıl keserim yazısında tabloyla gösterdik.

Sık sorulanlar

Kaynaklar

• 6831 sayılı Orman Kanunu (m.91, m.116) mevzuat.gov.tr 
• Orman Sayılmayan Tapulu Taşınmazlar Üzerindeki Ağaç ve Ağaççıklardan Faydalanılması Hakkında Yönetmelik (RG 10.12.2020/31330) resmigazete.gov.tr 
• OGM sahipli arazilerdeki ağaç ve ağaççıklardan faydalanma başvurusu turkiye.gov.tr 
• 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun (m.20) mevzuat.gov.tr 
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m.152) mevzuat.gov.tr 
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (m.32) mevzuat.gov.tr 
• 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu mevzuat.gov.tr 

Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra AvcıOMO Sicil No: 21525

Orman mühendisliği yüksek lisansı sahibi. İstanbul’da ağaç röleve, kesim ve taşıma dosyalarını sahada ölçüp kendisi imzalıyor.

Bu yazılara da göz atın

Ağaç Kesimi ve Mevzuat · 6 dk

Tapulu Arazide Ağaç Kesim İzni: Dilekçe Örneği (2026)

Ağaç Kesimi ve Mevzuat · 7 dk

Tapulu bahçemdeki palmiyeyi kesmek suç mu?

Ağaç Kesimi ve Mevzuat · 8 dk

Zeytin ağacı kesilir mi?